ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ ! Ἀρ. φύλλου: 532 Κυριακή 6 Νοεμβρίου 2023!

 ΓΝΗΣΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΛΑΡΙΣΗΣ & ΤΥΡΝΑΒΟΥ

Εὐλογία τοῦ Σεβασμιωτάτου κ. Ἀμφιλοχίου

Ἀρ. φύλλου: 532 

Κυριακή 6 Νοεμβρίου 2023

Σάββατο Ζ’ 

Λουκᾶ Εὐαγγέλιον: Λουκ. θ’ 1-6

Τῶ καιρῶ ἐκείνω συγκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τούς δώδεκα Μαθητάς αὐτοῦ, ἔδωκεν αὐτοῖς δύναμιν καί ἐξουσίαν ἐπί πάντα τά δαιμόνια, καί νόσους θεραπεύειν· καί ἀπέστειλεν αὐτούς κηρύσσειν τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καί ἰᾶσθαι τούς ἀσθενοῦντας. Καί εἶπε πρός αὐτούς· Μηδέν αἴρετε εἰς τήν ὁδόν, μήτε ράβδους, μήτε πήραν, μήτε ἄρτον, μήτε ἀργύριον, μήτε ἀνά δύο χιτῶνας ἔχειν. Καί εἰς ἥν ἄν οἰκίαν εἰσέλθητε, ἐκεῖ μένετε, καί ἐκεῖθεν ἐξέρχεσθε. Καί ὅσοι ἄν μή δέξωνται ὑμᾶς, ἐξερχόμενοι ἀπό τῆς πόλεως ἐκείνης, καί τόν κονιορτόν ἀπό τῶν ποδῶν ὑμῶν ἀποτινάξατε εἰς μαρτύριον ἐπ’ αὐτούς. Ἐξερχόμενοι δέ, διήρχοντο κατά τάς κώμας εὐαγγελιζόμενοι καί θεραπεύοντες πανταχοῦ. 

Ἑρμηνεία τοῦ Εὐαγγελίου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα

Τῶ καιρῶ ἐκείνω ἐκάλεσε ὁ Ἰησοῦς τούς δώδεκα μαθητάς του, ἔδωκε εἰς αὐτούς δύναμιν καί ἐξουσίαν ἐπί ὅλων τῶν δαιμονίων, καθώς ἐπίσης καί νά θεραπεύουν ἀσθενείας. Καί ἔστειλε αὐτούς νά κηρύσσουν τήν διδασκαλίαν περί τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί νά θεραπεύουν τούς ἀσθενεῖς διά νά ἐπιβεβαιώνεται ἔτσι μέ τά θαύματα ἡ διδασκαλία των. Καί εἶπεν εἰς αὐτούς· «μή παίρνετε τίποτε εἰς τόν δρόμον οὔτε ράβδους οὔτε σάκκον οὔτε ψωμί οὔτε χρήματα οὔτε καί νά ἔχετε ἀπό δύο χιτῶνας. Καί εἰς ὅποιον σπίτι μπῆτε διά νά φιλοξενηθῆτε, ἐκεῖ νά μένετε ὅλον τό διάστημα τῆς παραμονῆς σας καί ἀπό ἐκεῖ νά ἀναχωρῆτε, ὅταν θά ξεκινᾶτε δι’ ἄλλην πόλιν. Καί ἐάν τυχόν μερικοί δέν σᾶς δεχθοῦν, ὅταν θά φεύγετε ἀπό τήν πόλιν ἐκείνην, τινάξτε καλά καί τήν σκόνην ἀπό τά πόδια σας, ὡς διαμαρτυρίαν ἐναντίον των καί ὡς ἔλεγχον αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ». Ἀφοῦ δέ ἐξεκίνησαν οἱ Ἀπόστολοι, διήρχοντο τό ἕνα μετά τό ἄλλο τά χωριά, κηρύττοντες τό Εὐαγγέλιον καί θεραπεύοντες παντοῦ τούς ἀσθενεῖς. 

Ἀπόστολος κδ’ Πρός Κορινθίους Β’ Kεφάλαιον ια’ 1-6 

 Προκείμενον. Ἦχος πλ. β’. (Ψαλμός λα΄) 

Εὐφράνθητε ἐπί Κύριον καί ἀγαλλιᾶσθε, δίκαιοι. Στίχ. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι.

 Ἀδελφοί, ὄφελον ἀνείχεσθέ μου μικρόν τῆ ἀφροσύνη. ἀλλά καί ἀνέχεσθέ μου. Ζηλῶ γάρ ὑμᾶς Θεοῦ ζήλω. ἡρμοσάμην γάρ ὑμᾶς ἑνί ἀνδρί, παρθένον ἁγνήν παραστῆσαι τῶ Χριστῶ. φοβοῦμαι δέ μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔαν ἐξηπάτησεν ἐν τῆ πανουργία αὐτοῦ, οὕτω φθαρῆ τά νοήματα ὑμῶν ἀπό τῆς ἁπλότητος τῆς εἰς τόν Χριστόν. Εἰ μέν γάρ ὁ ἐρχόμενος ἄλλον Ἰησοῦν κηρύσσει ὅν οὐκ ἐκηρύξαμεν, ἤ πνεῦμα ἕτερον λαμβάνετε ὅ οὐκ ἐλάβατε, ἤ εὐαγγέλιον ἕτερον ὅ οὐκ ἐδέξασθε, καλῶς ἀνείχεσθε. Λογίζομαι γάρ μηδέν ὑστερηκέναι τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων. Εἰ δέ καί ἰδιώτης τῶ λόγω, ἀλλ’ οὐ τῆ γνώσει, ἀλλ’ ἐν παντί φανερωθέντες ἐν πᾶσιν εἰς ὑμᾶς.

Ἀλληλούϊα (γ΄) Ἦχος πλ. β’. (Ψαλμός ξδ’- ρα’). 

Στίχ. Μακάριοι οὕς ἐξελέξω καί προσελάβου, Κύριε. Καί τό μνημόσυνον αὐτῶν εἰς γενεάν καί γενεάν.

Ἑρμηνεία τοῦ Ἀποστόλου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα 

 Ἀδελφοί θά ἤθελα, καί τό ἐκφράζω ὡς εὐχήν, νά ἐδείχνατε ἀνοχήν εἰς κάποιαν μικράν ἀπερισκεψίαν, πού θά κάμω τώρα. Καί ἔχω τήν πεποίθησιν, ὅτι θα μοῦ δείξετε αὐτήν τήν ἀνοχήν. Διότι σᾶς ἀγαπῶ ὑπερβολικά μέχρι τοῦ σημείου νά σᾶς ζηλεύω μέ ζηλοτυπίαν σάν ἐκείνην, μέ τήν ὁποίαν ὁ Θεός ἀγαπᾶ καί τρόπον τινά ζηλοτυποῖ τούς ἀνθρώπους. Καί τοῦτο, διότι σᾶς ἔχω ἑνώσει μέ δεσμούς ἀρραβῶνος πρός ἕνα ἄνδρα, δηλαδή τόν Χριστόν, διά νά παρουσιάσω τήν ψυχήν σας ἁγνήν καί καθαράν πρός αὐτόν ὡς παρθένον καί πνευματικήν νύμφην. Φοβοῦμαι ὅμως μήπως, ὅπως ἄλλοτε ὁ ὄφις ἐδελέασε καί ἐξηπάτησε τήν Εὔαν μέ τήν πανουργίαν του, ἔτσι ἐξαπατήση καί σᾶς καί διαφθαροῦν αἱ σκέψεις καί τά φρονήματα τοῦ νοῦ καί τῆς καρδίας σας καί ξεπέσετε ἀπό τήν ἁπλότητα καί τήν εἰλικρίνειαν, πού πρέπει νά ἔχωμεν πρός τόν Χριστόν. Φοβοῦμαι μήπως παρασυρθῆτε ἀπό ψευδοδιδασκάλους. Διότι ἐάν ὁ πρῶτος τυχόν, πού ἔρχεται ὡς διδάσκαλος, κηρύσση εἰς σᾶς ἄλλον Ἰησοῦν, τόν ὁποῖον ἡμεῖς δέν ἐκηρύξαμεν ἤ, ἐάν παίρνετε ἀπό αὐτόν ἄλλο Ἄγιον Πνεῦμα, τό ὁποῖον δέν ἔχετε λάβει ἤ ἄλλο Εὐαγγέλιον, τό ὁποῖον δέν ἠκούσατε καί δέν ἐπήρατε, δικαιολογημένα θά ἐδείχνατε ἀνοχήν καί ὑπομονήν νά ἀκούσετε τόν νέον διδάσκαλον. Τώρα ὅμως διατί δίδετε προσοχήν εἰς ἀγνώστους καί ἀδοκίμους διδασκάλους; Διότι φρονῶ ὅτι ἐγώ δέν ἔχω ὑπολειφθῆ καθόλου εἰς τήν διδασκαλίαν καί εἰς τό ἔργον τοῦ Εὐαγγελίου (καί δέν ἔχω ὑπολειφθῆ καθόλου), οὔτε ἀπό τούς μεγάλους μεταξύ τῶν Ἀποστόλων. Καί ἄν ἀκόμη παραδεχθῶ, ὅτι εἶμαι ἁπλοῦς, ἄκομψος, χωρίς ρητορείαν εἰς τήν διδασκαλίαν μου, δέν εἶμαι ὅμως πτωχός καί ἄπειρος κατά τήν γνῶσιν. Ἀλλ’ εἰς κάθε περίστασιν, εἴτε δρῶν εἴτε διδάσκων, εἴτε ἐνεργῶν, ἐφανερώθημεν εἰς σᾶς (ποῖοι εἴμεθα, ὅτι δηλαδή δέν εἴμεθα καθόλου κατώτεροι ἀπό τούς ἄλλους Ἀποστόλους).

Λόγος εἰς τόν Ἀπόστολον τοῦ Σαββάτου 

Ἐκ τῆς Φιλοκαλίας

 Ἄν φροντίζομε νά θεραπεύομε τίς σωματικές ἀτέλειες γιά νά μή μᾶς εἰρωνεύονται ὅσοι μᾶς βλέπουν, πολύ περισσότερο εἶναι μεγάλη ἀνάγκη νά φροντίσομε νά θεραπεύομε τά πάθη τῆς ψυχῆς, ἀφοῦ μέλλομε νά κριθοῦμε μπροστά στό Θεό· μή βρεθοῦμε ἄτιμοι ἤ καταγέλαστοι. Ἔχοντας τό αὐτεξούσιο, μποροῦμε νά μήν πραγματοποιήσομε τίς πονηρές πράξεις πού ἐπιθυμοῦμε, ἄν τό θελήσομε· εἶναι στήν ἐξουσία μας νά ζοῦμε μέ τρόπο πού ἀρέσει στό Θεό· καί κανείς ποτέ δέ θά μᾶς ἐξαναγκάσει νά κάνομε χωρίς τή θέλησή μας κάτι κακό. Ἔτσι ἄν ἀγωνιζόμαστε, θά εἴμαστε ἄνθρωποι ἄξιοι τοῦ Θεοῦ καί θά ζήσομε σάν ἄγγελοι στούς οὐρανούς.

 Ἄν θέλεις, εἶσαι δοῦλος τῶν παθῶν· ἄν θέλεις, εἶσαι ἐλεύθερος καί δέν θά ὑποκύψεις στά πάθη. Γιατί ὁ Θεός σέ ἔκανε αὐτεξούσιο. Καί ὅποιος νικᾶ τά πάθη τῆς σάρκας στεφανώνεται μέ τήν ἀφθαρσία. Ἄν δέν ὑπῆρχαν τά πάθη, δέν θά ὑπῆρχαν ἀρετές, οὔτε στεφάνια πού χαρίζονται ἀπό τό Θεό στούς ἄξιους.

 Ἐκεῖνοι πού δέν βλέπουν τό συμφέρον τους ἄν καί γνωρίζουν τό ἀγαθό, ἔχουν τυφλή τήν ψυχή τους καί ἔχει πυρωθεῖ ἡ διακριτική δύναμή τους. Αὐτούς δέν πρέπει νά τούς προσέχομε, γιά νά μήν πέσομε κι ἐμεῖς στά πάθη τους ἀπό ἀπρονοησία μας, σάν τυφλοί. 

 Ἐναντίον ἐκείνων πού ἁμαρτάνουν δέν πρέπει νά θυμώνομε καί ἄν ἀκόμη διαπράττουν ἐγκλήματα ἄξια τιμωρίας. Γιά χάρη τοῦ ἴδιου τοῦ δικαίου ὅμως πρέπει νά ἐπαναφέρομε ὅσους σφάλλουν καί νά τούς τιμωροῦμε ἄν τύχει, εἴτε μόνοι μας, εἴτε μέσω ἄλλων, ἀλλά δέν πρέπει νά ὀργιζόμαστε, γιατί ἡ ὀργή ἐνεργεῖ σύμφωνα μέ τό πάθος· δέν κρίνει σωστά καί δέ βλέπει τό δίκαιο. Γι’ αὐτό οὔτε κι ἐκείνους πού δείχνουν ὑπερβολική εὐσπλαχνία πρός ὅσους σφάλλουν πρέπει νά τούς παραδεχόμαστε· ἀλλά οἱ κακοί πρέπει νά τιμωροῦνται γιά τό καλό καί τή δικαιοσύνη καί ὄχι σύμφωνα μέ τό πάθος μας τῆς ὀργῆς.

 Μόνο ὅ,τι ἀποκτᾶ ἡ ψυχή εἶναι σίγουρο καί ἀναφέρετο. Καί αὐτό εἶναι ἡ ἐνάρετη καί ἀρεστή στό Θεό ζωή καί ἡ γνώση καί τά καλά ἔργα. Ἐνῶ ὁ πλοῦτος εἶναι τυφλός ὁδηγός καί ἀνόητος σύμβουλος· ὁδηγεῖ στήν ἀπώλεια τήν ἀναίσθητη ψυχή του ἐκεῖνος πού μεταχειρίζεται στόν πλοῦτο μέ κακό καί φιλήδονο τρόπο.

 Πρέπει οἱ ἄνθρωποι ἤ τίποτε τό περιττό νά μήν ἀποκτοῦν, ἤ ἄν ἔχουν, νά γνωρίζουν μέ βεβαιότητα ὅτι ὅλα τά πράγματα τῆς ζωῆς αὐτῆς εἶναι ἀπό τή φύση τους φθαρτά καί εὔκολα ἀφαιροῦνται καί πετιοῦνται καί κομματιάζονται. Ἑπομένως δέν πρέπει νά θλίβονται μέ ὅσα συμβαίνουν.

 Γνώριζε ὅτι οἱ σωματικοί πόνοι εἶναι φυσικοί γιά τό σῶμα, ἀφοῦ εἶναι φθαρτό καί ὑλικό. Πρέπει λοιπόν σ’ αὐτές τίς περιπτώσεις ἤ παιδαγωγημένη ψυχή νά προβάλλει εὐχαρίστως καρτερία καί ὑπομονή καί νά μή κατηγορεῖ τό Θεό γιατί ἔπλασε τό σῶμα.

 Ἐκεῖνοι πού ἀγωνίζονται στούς ὀλυμπιακούς ἀγῶνες δέν παίρνουν τό στεφάνι ὅταν νικήσουν τόν πρῶτο ἤ τό δεύτερο ἤ τόν τρίτο, ἀλλά ὅταν νικήσουν ὅλους τούς συναγωνιζομένους. Ἔτσι καί ὅποιος θέλει νά στεφανωθεῖ ἀπό τό Θεό, πρέπει νά γυμνάζει τήν ψυχή του στή σωφροσύνη· ὄχι μόνο σέ ὅ,τι ἔχει σχέση μέ τό σῶμα, ἀλλά καί στά σχετικά μέ τά κέρδη καί τίς ἁρπαγές καί τό φθόνο καί τίς τροφές καί τή ματαιοδοξία καί τίς κατηγορίες καί τούς θανάτους καί ὅλα τά παρόμοια.

  Νά μή ἀκολουθοῦμε τήν ἐνάρετη καί θεάρεστη διαγωγή γιά νά μᾶς ἐπαινέσουν οἱ ἄνθρωποι, ἀλλά γιά τή σωτηρία τῆς ψυχῆς ἄς προτιμήσομε τήν ἐνάρετη ζωή. Γιατί κάθε ἡμέρα ὁ θάνατος εἶναι μπροστά στά μάτια μας καί τά ἀνθρώπινα εἶναι ἀβέβαια καί σκοτεινά.

 Στήν ἐξουσία μας εἶναι νά ζήσομε μέ σωφροσύνη· τό νά γίνομε ὅμως πλούσιοι δέν εἶναι στήν ἐξουσία μας. Τί λοιπόν; Πρέπει νά καταδικάσομε τήν ψυχή μας γιά χάρη μιᾶς λιγόκαιρης φαντασίας τοῦ πλούτου πού δέν εἶναι στήν ἐξουσία μας νά ἀποκτήσομε; Καί ἄν εἶναι ὁ πλοῦτος τό μόνο πού ἐπιθυμοῦμε; Πόσο ἀνόητα τρέχομε χωρίς νά γνωρίζομε ὅτι πρώτη ἀπό ὅλες τίς ἀρετές εἶναι ἡ ταπεινοφροσύνη, ὅπως καί πρῶτο ἀπ’ ὅλα τά πάθη εἶναι ἡ γαστριμαργία καί ἡ ἐπιθυμία τῶν ὑλικῶν πραγμάτων!

 Πρέπει νά ἔχομε ὑπόψη ἀκατάπαυστα οἱ φρόνιμοι ἄνθρωποι ὅτι μέ τό νά ὑποφέρομε μικρούς καί λιγόκαιρους κόπους στή ζωή, πολύ μεγάλη χαρά καί εὐχαρίστηση ἀπολαμβάνομε μετά τό θάνατο. Γι’ αὐτό ἐκεῖνος πού πολεμᾶ κατά τῶν παθῶν του καί θέλει νά στεφανωθεῖ ἀπό τό Θεό, ἄν πέσει σέ ἁμαρτία, ἄς μή χάσει τό θαρρος του καί μείνει στήν πτώση του ἀπελπισμένος, ἀλλά νά σηκωθεῖ καί ν’ ἀρχίσει πάλι νά ἀγωνίζεται καί νά φροντίσει νά στεφανωθεῖ. Καί ἄν ξαναπέσει, πρέπει μέχρι τήν τελευταία ἀναπνοή νά σηκώνεται. Γιατί οἱ σωματικοί κόποι εἶναι ὅπλα καί μέσα γιά ν’ ἀποκτήσομε τίς ἀρετές καί σώζουν τήν ψυχή.

 Οἱ θλίψεις καί τά λυπηρά πού συμβαίνουν στή ζωή, γίνονται ἀφορμή στούς ἀνδρείους καί ἄξιος ἀγωνιστές νά στεφανωθοῦν ἀπό τό Θεό. Γι’ αὐτό πρέπει στή ζωή τους νά γίνουν σάν νεκροί γιά ὅλα τά βιοτικά πράγματα· γιατί ὁ νεκρός δέν θά φροντίσει ποτέ γιά τίποτε αὐτοῦ τοῦ κόσμου.

  Δέν πρέπει ἡ λογική καί ἀγωνιζόμενη ψυχή, εὐθύς ἀμέσως νά φοβᾶται καί νά δειλιάζει ἀπέναντι στά πάθη, γιατί ἔτσι θά θεωρηθεῖ δειλή καί θά περιφορνηθεῖ. Γιατί ἡ ψυχή πού ταράζεται ἀπό τίς φαντασίες τῆς ζωῆς, ἀπομακρύνεται ἀπό τά πρέποντα. Στά αἰώνια ἀγαθά προηγοῦνται οἱ ἀρετές τῆς ψυχῆς μας, ἐνῶ στίς αἰώνιες κολάσεις αἰτία εἶναι οἱ θεληματικές κακίες τῶν ἀνθρώπων.

 Ὁ λογικός ἄνθρωπος πολεμεῖται διά μέσου τῶν αἰσθήσεων ἀπό τά ψυχικά πάθη. Πέντε εἶναι οἱ αἰσθήσεις τοῦ σώματος: ὅραση, ὄσφρηση, ἀκοή, γεύση, ἀφή. Ὑποκύπτοντας μέσω τῶν αἰσθήσεων αὐτῶν στά τέσσερα πάθη αἰχμαλωτίζεται ἡ ἄθλια ψυχή. Κι εἶναι αὐτά τά τέσσερα πάθη τῆς ψυχῆς: κενοδοξία, χαρά, θυμός, δειλία. Ὅταν λοιπόν ὁ ἄνθρωπος μέ τή φρόνηση καί τήν ἐπανειλημμένη σκέψη σάν καλός στρατηγός γίνει κύριος τῶν παθῶν καί τά νικήσει, δέν πολεμεῖται πλέον ἀπό αὐτά, ἀλλά ἔχει εἰρήνη στήν ψυχή του καί στεφανώνεται ἀπό τό Θεό ὡς νικητής.

Ὁ Ἀόρατος Πόλεμος 

Τοῦ ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου 

Πῶς ἠμπορεῖ νά γνωρίση τις, ἐάν ἐργάζεται μέ τήν ἀπελπισίαν εἰς τόν ἑαυτόν του καί μέ τήν τελείαν εἰς τό Θεόν ἐλπίδα

 Πολλές φορές νομίζουν μερικοί αὐθάδεις, πώς δέν ἔχουν κανένα θάρρος εἰς τόν ἑαυτόν τους καί πώς ὅλην τους τήν ἐλπίδα καί πεποίθησιν τήν ἔχουν εἰς τόν Θεόν· ὅμως δέν εἶναι ἔτσι· καί ἀπό τό ἀποτέλεσμα πού κάνει εἰς αὐτούς ὁ ξεπεσμός τους, ὅταν συμβῆ, θέλουν βεβαιωθῆ. Διότι, ἄν αὐτοί λυποῦνται εἰς τόν ξεπεσμό τους καί τρόπον τινά ἀπελπίζωνται καί λογιάζουν πώς ἠμποροῦν εἰς τό ἑξῆς νά κάμουν καλόν, τοῦτο εἶναι σημεῖον βέβαιον, ὅτι καί πρό τοῦ ξεπεσμοῦ των ἐθάρρευαν εἰς τόν ἑαυτόν τους καί ὄχι εἰς τό Θεόν. Καί ἐάν ἡ λύπη καί ἀπελπισία των εἶναι πολλή, φανερόν ὅτι καί πολύ ἐθαρροῦσαν εἰς τόν ἑαυτόν τους καί ὀλίγον εἰς τόν Θεόν, διότι ὅποιος δέν θαρρεύεται πολύ εἰς τόν ἑαυτόν του καί ἐλπίζει εἰς τόν Θεόν, ὅταν ξεπέση, δέν θαυμάζεται τόσον πολύ, οὔτε λυπεῖται μέ ὑπερβολήν, ἐφ’ ὅσον ἠξεύρει, ὅτι τοῦτο συμβαίνει εἰς αὐτόν διά τήν ἀδυναμίαν τοῦ ἑαυτοῦ του καί διά τήν ὀλίγην ἐλπίδα πού ἔχει εἰς τόν Θεόν· μάλιστα τότε ἀπιστεῖ περισσότερον εἰς τόν ἑαυτόν του καί μέ περισσοτέραν ταπείνωσιν ἐλπίζει, εἰς τόν Θεόν· καί μισεῖ περισσότερον ἀπό κάθε ἄλλο τά ἄτακτα πάθη, πού εἶναι ἡ αἰτία τοῦ ξεπεσμοῦ του μέ ἕνα μεγάλον πόνον ἥσυχον καί εἰρηνικόν, διά τήν βλάβην τοῦ Θεοῦ, καί ἀποκτᾶ μέν τήν ἀπιστίαν εἰς τόν ἑαυτόν του, καταδιώκει δέ τούς ἐχθρούς του μέχρι θανάτου μέ μεγαλυτέραν ἀνδρείαν καί ἀπόφασιν.

  Αὐτά πού εἶπα ἐπόθουν νά τά συλλογισθοῦν μερικά ὑποκείμενα, πού νομίζουν, πώς εἶναι ἐνάρετα καί πνευματικά, καί πού ὅταν πέσουν σέ κανένα ἐλάττωμα, δέν ἠμποροῦν, οὐδέ θέλουν νά εἰρηνεύσουν· καί μερικές φορές θέλοντες νά ἐλευθερωθοῦν ἀπό τήν πολλήν λύπην καί ἐνόχλησιν, πού προέρχεται εἰς αὐτούς ἀπό τήν ἀγάπην τοῦ ἑαυτοῦ των, τρέχουν παρευθύς, διά τοῦτο καί μόνον, εἰς τόν πνευματικόν Πατέρα, διά νά ξεπλυθοῦν ἀπό τόν μολυσμόν τῆς ἁμαρτίας καί νά λάβουν δύναμιν κατά τοῦ ἑαυτοῦ των μέ τό ἁγιώτατον μυστήριον τῆς μετανοίας καί ἐξομολογήσεως.

Περί τοῦ σφάλματος πολλῶν, πού νομίζουν ἀρετήν τήν μικροψυχίαν

Πρός τούτοις πλανῶνται πολλοί, πού λογιάζουν ἀρετήν τήν μικροψυχίαν καί ὑπερβολικήν λύπην, πού ἀκολουθεῖ εἰς αὐτούς ὕστερα ἀπό τήν ἁμαρτίαν μή ἠξεύροντες, ὅτι αὐτή προέρχεται ἀπό ἀπόκρυφον ὑπερηφάνειαν καί πρόληψιν θεμελιωμένην ἐπάνω εἰς τήν ἐλπίδα καί τό θάρρος, πού ἔχουν εἰς τόν ἑαυτόν τους, πῶς εἶναι κάτι, ἐθάρρευσαν πολύ· βλέποντες δέ μέ τήν δοκιμήν τῆς πτώσεως, ὅτι δέν ἔχουν καμμίαν δύναμιν, ταράττονται καί θαυμάζουσιν ὡσάν εἰς κανένα πρᾶγμα καινούργιον καί μικροψυχοῦν μέ τό νά θεωροῦν πεσμένον εἰς τήν γῆν ἐκεῖνο τό ἀκούμβισμα (δηλαδή τόν ἑαυτόν του), ἐπάνω εἰς τό ὁποῖον εἶχον ἀποθεμένον τό θάρρος καί τήν ἐλπίδα τους. Τοῦτο ὅμως δέν ἀκολουθεῖ καί εἰς τόν ταπεινόν, ὅστις εἰς μόνον τόν Θεόν ἔχει τήν ἐλπίδα καί τό θάρρος του, χωρίς νά ἔχη καμμίαν ἐλπίδα εἰς τόν ἑαυτόν του. Διά τοῦτο καί ὅταν ξεπέση εἰς κάθε λογῆς σφάλμα, ἄν καί αἰσθάνεται πόνον καί λύπην, μέ ὅλον τοῦτο δέν ταράττεται οὔτε θαυμάζει. Διότι ἠξεύρει, ὅτι ὅλον τοῦτο τοῦ συνέβη ἀπό τήν ἀθλιότητα καί ἀδυναμίαν τοῦ ἑαυτοῦ του, ἡ ὁποία γνωρίζεται πολύ καλά μέ τό φῶς τῆς ἀληθείας.

 Περί ἄλλων εἰδήσεων, διά μέσου τῶν ὁποίων ἀποκτᾶται ἡ ἀπιστία εἰς τόν ἑαυτόν μας καί ἡ πεποίθησις καί τό θάρρος εἰς τόν Θεόν.

Ἐπειδή ὅλη ἡ δύναμις μέ τήν ὁποίαν νικῶνται οἱ ἐχθροί μας, γεννᾶται ἀπό τήν ἀπιστίαν τοῦ ἑαυτοῦ μας καί ἀπό τήν ἐλπίδα εἰς τόν Θεόν, εἶναι χρεία νά προμηθευῆς, ἀδελφέ μου, ἀπό τάς εἰδήσεις ταύτας, διά νά ἀποκτήσης τήν δύναμιν αὐτήν μέ τήν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ· ἤξευρε λοιπόν μέ βεβαιότητα, ὄτι οὔτε ὅλα τά προτερήματα, εἴτε φυσικά εἶναι εἴτε ἀποκτημένα, οὔτε ὅλα τά χαρίσματα πού δίδονται δωρεάν, οὔτε ἡ γνῶσις ὅλης τῆς θείας Γραφῆς, οὔτε τό πῶς ἐδουλεύσαμεν εἰς πολλούς χρόνους τόν Θεόν καί ἐσυνηθίσαμεν εἰς τήν δούλευσίν του, ὅλα ταῦτα δέν θέλουν μᾶς κάνει νά πληρώσωμεν τό θεῖον του θέλημα, ἄν καί εἰς κάθε καλόν θεάρεστον, πού ἔχομεν νά κάμωμεν, καί εἰς κάθε κίνδυνον, πού ἔχομεν νά ἀποφύγωμεν καί εἰς κάθε σταυρόν, πού ἔχομεν νά βαστάσωμεν κατά τό θέλημά του, ἄν λέγω, δέν ἀνυψώση τήν καρδίαν μας μία ξεχωριστή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, καί δέν μᾶς δυναμώση διά νά τό ἐκτελέσωμεν, καθώς εἶπεν ὁ Κύριος «χωρίς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» (Ἰωάν. ιε΄ 15). Ὥστε ἡμεῖς χρεωστοῦμεν εἰς ὅλην μας τήν ζωήν καί εἰς ὅλας τάς ἡμέρας καί ὥρας καί στιγμάς νά ἔχωμεν αὐτήν τήν ἀποφασιστικήν γνώμην, ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον καί κατ’ οὐδένα λογισμόν θέλομεν δυνηθῆ ποτέ νά θαρρευθοῦμεν καί νά ἐλπίσωμεν εἰς τόν ἑαυτόν μας.

 Διά δέ τήν εἰς τόν Θεόν ἐλπίδα, κοντά εἰς ἐκεῖνα πού σοῦ εἶπον εἰς τό γ’ κεφάλαιον, ἤξευρε πρός τούτοις ὅτι δέν εἶναι ἄλλο εὐκολώτερον εἰς τόν Θεόν, ὡσάν τό νά νικήσης τούς ἐχθρούς σου, τόσον τούς ὀλίγους, ὅσον καί τούς πολλούς, τόσον τούς παλαιούς καί ἀνδρείους, ὅσον καί τούς νέους καί ἀδυνάτους. Ὅθεν μία ψυχή ἄς εἶναι φορτωμένη ἀπό ἁμαρτίας· ἄς ἔχη ὅλα τά ἐλαττώματα τοῦ Κόσμου· ἄς εἶναι μεμολυσμένη ὅσον ἠμπορεῖ νά φαντασθῆ τις· ἄς ἐδοκίμασεν ὅσον ἠθέλησε καί ὅσον ἠμπόρεσε νά μεταχειρισθῆ κάθε μέσον καί ἀγῶνα, διά νά ἀφήση τήν ἁμαρτίαν καί νά κάμη τό καλόν, καί δέν ἠμπόρεσε ποτέ να ἀποκτήση κανένα μικρόν μερίδιον καλοῦ, μάλιστα δέ νά περνᾶ πλέον βαρύτερα εἰς τό κακόν· ὅμως μέ ὅλα ταῦτα δέν πρέπει νά λείψη ποτέ ἀπό τό νά ἐλπίζη εἰς τόν Θεόν, οὐδέ πρέπει νά ἀφήση ποτέ τά ἅρματα καί τούς ἀγῶνας τούς πνευματικούς, ἀλλά πρέπει νά πολεμῆ πάντοτε ἀνδρειωμένα. Διότι ἔχεις νά ἠξεύρης, πώς εἰς αὐτόν τόν ἀόρατον πόλεμο δέν χάνει, ὅποιος δέν παύση ποτέ ἀπό τοῦ νά πολεμῆ καί νά ἐλπίζη εἰς τόν Θεόν, τοῦ ὁποίου ἡ βοήθεια δέν λείπει ποτέ ἀπό τούς πολεμιστάς του, ἄν καί μερικές φορές παραχωρεῖ νά μένουν πληγωμένοι· ἄς πολεμῆ λοιπόν ὁ καθείς, διότι εἰς αὐτόν τόν πόλεμον στέκεται τό πᾶν· καί τό ἰατρικόν εἶναι ἕτοιμον καί δραστικόν, νά δοθῆ εἰς τούς πολεμιστάς, πού γυρεύουν τόν Θεόν καί τήν βοήθειά του μέ στερεάν ἐπλίδα. Διότι εἰς καιρόν πού αὐτοί δέν τό ἐλπίζουν, θέλουν ἀφανισθῆ οἱ ἐχθροί των, ὡς γέγραπται· «ἐξέλιπε μαχητής Βαβυλῶνος τοῦ πολεμεῖν» (Ἱερ. να΄ 30).

  Δέν πρέπει κανείς νά σκανδαλίζη μέ πράξεις, ἐκτελουμένας χωρίς ἐντολήν. Ἐκ τοῦ «Εὐεργετινοῦ»

Ἕνας ἀδελφός ὑπέβαλε τήν ἑξῆς ἐρώτησιν εἰς Γέροντα Ἀσκητήν. 

-Ἐάν ἐκτελῶ μίαν ὑπηρεσίαν, τήν ὁποίαν νομίζω ἀπαραίτητον καί σύμφωνον μέ τήν λογικήν, καί κάποιος προσπαθῆ νά μέ διορθώση, χωρίς νά ἔχη δίκαιον, πρέπει νά ἀπολογηθῶ καί νά τοῦ ἐξηγήσω πῶς ἔχει τό πρᾶγμα ἤ νά μή ὁμιλήσω καθόλου, ἀποφεύγων τοιουτοτρόπως τήν κενοδοξίαν; 

-Ἐάν δέν ὑπάρχη λόγος νά ἀπολογηθῆς, μή ὀμιλήσης· ἐάν ὅμως ἡ ὑπόθεσις σκανδαλίζη τόν ἀδελφόν σου καί τοῦ ἐνοχλῆ τόν λογισμόν, τότε μή φοβηθῆς τήν κενοδοξίαν, ἀλλά νά τοῦ δώσης τάς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις καί νά τοῦ ἠρεμήσης τήν συνείδησινἀπήντησεν ὁ Γέρων. 

-Ἐάν ἐκτελῶ μίαν ἐργασίαν ἠθικῶς ἀδιάφορον, δηλαδή οὔτε καλήν οὔτε κακήν, καί ἀντιληφθῶ, ὅτι ἐάν ἰδῆ τήν ἐργασίαν αὐτήν ἕνας ἀδελφός θά σκανδαλισθῆ μέ ἐμέ, τότε τί ἐκ τῶν δύο πρέπει νά κάμω: νά ἀποκρύψω τήν ἐργασίαν αὐτήν, ἐπειδή θά ἐντρέπωμαι νά μέ ἰδῆ, ὁπότε θά ἔχω ὑποπέσει ἐις τό πάθος τῆς κενοδοξίας ἤ νά μή ἀποκρύψω τήν ἐργασίαν, ὀπότε θά ἔχω ἀποφύγει τήν κενοδοξίαν, ὄχι ὅμως καί τόν σκανδαλισμόν τοῦ ἀδελφοῦ; Ἐάν πάλιν δέν εἶμαι βέβαιος διά τήν ψυχικήν διάθεσιν τοῦ ἀδελφοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑποπτεύωμαι τάς ἀντιδράσεις του, τί πρέπει νά κάνω; Ήρώτησε ἐκ νέου ὁ ἀδελφός. 

-Ἐάν σέ κατηγορῆ ἡ συνείδησίς σου, ὅτι σκανδαλίζης τόν ἀδελφόν σου μέ τήν ἐνέργειά σου, ἔστω καί ἐάν αὕτη εἶναι ἠθικῶς ἀδιάφορος, ἀπόκρυψέ την καί μή τόν ἐμβάλης εἰς λογισμούς· ἐάν ὅμως δέν εἶσαι βέβαιος περί αὐτοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς τό ὑποπτεύεσαι, τότε μή φροντίσης δι’ αὐτό, ἀπήντησεν ὁ Γέρων -Ἐάν εἴπω εἰς κάποιον πειρακτικόν λόγον καί ἐκεῖνος δέν ἀντιληφθῆ τό νόημα, πρέπει νά τοῦ ζητήσω συγχώρησιν ἤ εἶναι προτιμότερον νά σιωπήσω καί νά μή τόν ταράξω μέ λογισμούς; Ἠρώτησεν πάλιν ὁ ἀδελφός.

 -Ἐάν ὀ ἀδελφός σου δέν ἀντιληφθῆ, ὅτι τόν ἐκέντησες μέ τόν λόγον σου, σιώπησε καί μή τόν ἐνοχλήσης· προσπάθησε δέ ἀπό τόν Θεόν νά ζητήσης μετάνοιαν δι’ αὐτό, ἀπήντησεν ὁ Γέρων.

 Ἐν συνεχεία ὁ ἴδιος ἀδελφός ἠρώτησε: 

-Ἐξήγησέ μου, Δέσποτα, ποία εἶναι ἡ ἐλευθερία εἰς τόν βίον καί πῶς πρέπει κανείς νά ἐφαρμόζη αὐτήν; -Ἐλευθερία εἶναι, ἀπήντησεν ὁ Γέρων, ἡ ἀλήθεια, ὅταν λέγεται χωρίς δισταγμόν. Ἐάν π.χ. ἔχη ἀνάγκην κανείς ἀπό τροφήν, ἤ ἀπό  ἔνδυμα, ἤ ἀπό ὅ,τιδήποτε πρᾶγμα, ὀφείλει ἀπεριφράστως νά τό ζητήση ἐκ μέρους ἐκείνου, πού ἔχει τήν ἐξουσίαν νά τό προσφέρη· διότι δέν πρέπει πρός οἱονδήποτε ἄνθρωπον νά κάμωμεν χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς καί μόνον ἀπέναντι προσώπων, πού ἔχουν τήν δύναμιν νά σεβασθοῦν τήν ἐλευθερίαν αὐτήν καί νά ἱκανοποιήσουν τό αἴτημα, χωρίς νά σκανδαλισθοῦν. Διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει διάκρισιν, οἰκοδομεῖται πνευματικῶς καί εὐχαριστεῖται, χαίρεται εἰς αὐτήν τήν ἐλευθερίαν. Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος δέν ἔχει διάκρισιν, σκανδαλίζεται ἀπό τό πνεῦμα τῆς ἐλευθερίας. Ὅστις κάνει χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας, ὀφείλει νά χρησιμοποιῆ αὐτήν οὐχί πρός ἱκανοποίσηιν ἐνοχλοῦντος αὐτόν πάθους, ἀλλά πρό θεραπείαν βιοτικῆς ἀνάγκης. Ἐάν λοιπόν δέν σκανδαλίζεται πρόσωπον, ἀλλ’ οὔτε κινούμεθα ἀπό πάθος, τότε δυνάμεθα νά ἀσκοῦμεν τό δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας. 

Ἐάν κάποιος ἀδελφός σκανδαλίζεται ἀπό τήν χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας, τήν ὁποίαν δικαιωματικῶς ἀσκοῦμεν, τότε πρέπει μετά συνέσεως νά ἐξοικονομοῦμεν τήν περίστασιν καί νά φυλασσώμεθα, ὥστε νά μή σκανδαλίζωμεν τόν πλησίον ἐκ τῆ ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας. Π.χ. εἶναι κάποιος κουρασμένος ἀπό τήν ἐργασίαν καί θέλει νά φάγη ἐνωρίτερον τῶν ἄλλων· ὁ ἄλλος ὅμως, πού ἀκούει ἤ βλέπει τά πράγματα αὐτά καί αὐτόν πού θέλει αὐτά, σκανδαλίζεται· ἤ συμβαίνει νά ζητῆς κάποιο πρᾶγμα, ἀπό τό ὁποῖον ὅμως δέν οἰκοδομεῖται πνευματικῶς ὁ ἀδελφός. Εἰς τάς περιπτώσεις αὐτάς πρέπει ἰδιαιτέρως νά ἀπευθυνθῆς διά τό ζητούμενον εἰς ἐκεῖνον, πού ἔχει ἐξουσίαν νά σοῦ τό δώση, ὥστε τοιουτοτρόπως νά μή βλάψης τόν λογισμόν καί τήν συνείδησιν τοῦ ἀδελφοῦ. Ἐξ ὅσων εἴπομεν συμπεραίνομεν, ὅτι εἶναι καλή ἡ ἐλευθερία, ἐφ’ ὅσον τήν ἀσκεῖ κανείς μέ φόβον Θεοῦ.

 Τήν ἐλευθερίαν τήν καταστρέφεις κατά τόν ἑξῆς τρόπον: Ἄς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔχεις ἀνάγκην ἑνός πράγματος καί δέν ἀπευθύνεσαι εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει τήν δύναμιν νά τό προσφέρη, ἀλλ’ ἀναμένεις μόνος του νά μαντεύση τόν λογισμόν σου καί νά σοῦ τό προσφέρη. Συμβαίνει ὅμως ἐκεῖνος ἤ νά ἀγνοῆ ποῖα πράγματα ἔχεις ἀνάγκην, ἤ καί ἐάν γνωρίζη νά λησμονήση, ἤ, ἀκόμη, δέν ἰκανοποιεῖ τήν ἐπιθυμίαν σου, ἐπιθυμῶν νά σέ δοκιμάση, ἐάν ἔχης ὑπομονήν. Τοιουτοτρόπως σύ γογγύζεις κατ’ αὐτοῦ, ὅτι δῆθεν σέ περιφρονεῖ, σκανδαλίζεσαι καί ἁμαρτάνεις. Ἐάν ὅμως κάμης χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας σου καί ἀπεριφράστως διατυπώνης τό αἴτημά σου, τίποτε ἀπό αὐτά δέν συμβαίνει. Πάντως καλόν θά εἶναι νά προετοιμασθῆς ψυχικῶς, ὥστε εἰς τήν περίπτωσιν πού δέν λάβεις αὐτό, πού ζητεῖς, νά μή στενοχωρηθῆς, ἤ νά μή σκανδαλισθῆς, ἤ νά μή γογγύσης. Νά εἰπῆς μέ τόν νοῦν σου· διά νά μή μοῦ δώση αὐτό, πού ἐζήτησα, ἤ δέν θά ἔχη τήν δύναμιν νά μοῦ τό προσφέρη, ἤ δέν θά εἶμαι ἄξιος, ἤ δέν θά εἶναι συμφέρον τῆς ψυχῆς μου καί δι’ αὐτό δέν ἐπέτρεψεν ὁ Θεός νά ἱκανοποιηθῆ τό αἴτημά μου. Πρόσεχε δέ μή τυχόν ἐπηρεαζόμενος ἀπό τήν σημειωθεῖσαν ἀποτυχίαν καταστρέψης τήν ἐπιβαλλομένην ἐλευθερίαν, ὥστε, ἐάν πάλιν χρειασθῆς κάτι, νά τό ζητήσης, ἐλευθέρως ἀπό τόν ἔχοντα τήν δύναμιν, προετοιμαζόμενος, ὅπως εἶπον, νά παραμείνης ἀτάραχος εἰς περίπτωσιν ἀποτυχίας. Ἐπίσης ἐάν κάποιος σέ ἐρωτήση διά πρᾶγμα, τό ὁποῖον ἔχεις ἀνάγκην, νά εἴπης τήν ἀλήθειαν, ὅτι τό χρειάζεσαι. Ἐάν πάλιν ἐντροπιασθῆς καί ἀρνηθῆς πρός στιγμήν, μή διστάσης νά εἴπης εἰς ἐκεῖνον, πού σέ ἠρώτησε· συγχώρησέ με, ἀδελφέ μου, διότι μέ ἐκέντησεν ἡ ὑπερηφάνεια καί σοῦ εἶπα ὄχι· ἀπ’ ἐναντίας ἔχω ἀνάγκην νά λάβω αὐτό τό πρᾶγμα, πού μοῦ ἐπρότεινες.

 Ἔπειτα ἠρώτησεν ἐκ νέου ὁ ἀδελφός: -Ἐάν δέν ἔχω ἐσωτερικήν πληροφορίαν διά τάς ψυχικάς διαθέσεις τοῦ προσώπου, πού δύναται, καί ἀμφιβάλλω, ἐάν θά σκανδαλισθῆ ἤ ὄχι διά τήν ἐλευθερίαν καί τό θάρρος μου αὐτό, τί πρέπει νά κάμω; 

-Ἠμπορεῖς νά τόν δοκιμάσης, ἐάν σκανδαλίζεται ἤ ὄχι. Ἐάν, π.χ., ἔχης ἀνάγκην φαγητοῦ, μή εἴπης εἰς αὐτόν κατ’ εὐθεῖαν, δός μου νά φάγω· ἀλλά διατύπωσε πλαγίως τό αἴτημά σου, ὡς ἑξῆς· πεινῶ διότι ἐκοπίασα πολύ σήμερον. Ὅταν ἐκεῖνος σέ ἀκούση, ἀσφαλῶς θά ἐκδηλωθῆ, ὁπόταν σύ θά ἀντιληφθῆς τάς διαθέσεις του, ἐάν δηλαδή σκανδαλίζεται ἤ ὄχι, ἀπήντησεν ὁ Γέρων.

«ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ» 

Ἑβδομαδιαῖον Θρησκευτικόν Περιοδικόν Ὀρθοδόξου Οἰκοδομῆς. 

Ἐκδότης: + Ὁ Λαρίσης & Τυρνάβου Ἀμφιλόχιος τῆς Γνησίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. 

Εὐλογίας χάριν. Συντάσσεται ὑπό ἐπιτροπῆς.