ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ! Σάββατο Παραμονή Χριστουγέννων! Κυριακή 25 Δεκεμβρίου 2023

 ΓΝΗΣΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΛΑΡΙΣΗΣ & ΤΥΡΝΑΒΟΥ

Εὐλογία τοῦ Σεβασμιωτάτου κ. Ἀμφιλοχίου

Ἀρ. φύλλου: 539 

Κυριακή 25 Δεκεμβρίου 2023

Σάββατο 

Παραμονή Χριστουγέννων 

Εὐαγγέλιον: Λουκ. β’ 1-20

Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐξῆλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αὐγούστου, ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τήν οἰκουμένην. (Αὕτη ἡ ἀπογραφή πρώτη ἐγένετο, ἡγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου.) Καί ἐπορεύοντο πάντες ἀπογράφεσθαι, ἕκαστος εἰς τήν ἰδίαν πόλιν. Ἀνέβη δέ καί Ἰωσήφ ἀπό τῆς Γαλιλαίας, ἐκ πόλεως Ναζαρέτ, εἰς τήν Ἰουδαίαν, εἰς πόλιν Δαβίδ, ἥτις καλεῖται Βηθλεέμ, (διά τό εἶναι αὐτόν ἐξ οἴκου καί πατριᾶς Δαβίδ,) ἀπογράψασθαι σύν Μαριάμ τῆ μεμνηστευομένη αὐτῶ γυναικί, οὔση ἐγκύω. Ἐγένετο δέ ἐν τῶ εἶναι αὐτούς ἐκεῖ, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν· καί ἔτεκε τόν Υἱόν αὐτῆς τόν πρωτότοκον, καί ἐσπαργάνωσεν αὐτόν, καί ἀνέκλινεν αὐτόν ἐν τῆ φάτνη· διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῶ καταλύματι. Καί ποιμένες ἦσαν ἐν τῆ χώρα τῆ αὐτῆ ἀγραυλοῦντες καί φυλάσσοντες φυλακάς τῆς νυκτός ἐπί τήν ποίμνην αὐτῶν. Καί ἰδού Ἄγγελος Κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς, καί δόξα Κυρίου περιέλαμψεν αὐτούς· καί ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν. Καί εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἄγγελος· μή φοβεῖσθε· ἰδού γάρ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην, ἥτις ἔσται παντί τῶ λαῶ· ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ, ὅς ἐστι Χριστός Κύριος ἐν πόλει Δαβίδ. Καί τοῦτο ὑμῖν τό σημεῖον· εὑρήσετε βρέφος ἐσπαργωμένον, κείμενον ἐν τῆ φάτνη. Καί ἐξαίφνης ἐγένετο σύν τῶ Ἀγγέλω πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου, αἰνούντων τόν Θεόν, καί λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῶ, καί ἐπί γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. Καί ἐγένετο, ὡς ἀπῆλθον ἀπ’ αὐτῶν εἰς τόν οὐρανόν οἱ Ἄγγελοι, καί οἱ ἄνθρωποι οἱ ποιμένες εἶπον πρόν ἀλλήλους· Διέλθωμεν δή ἕως Βηθλεέμ, καί ἴδωμεν τό ρῆμα τοῦτο τό γεγονός, ὅ ὁ Κύριος ἐγνώρισεν ἡμῖν. Καί ἦλθον σπεύσαντες, καί ἀνεῦρον τήν τε Μαριάμ, καί τόν Ἰωσήφ, καί τό βρέφος κείμενον ἐν τῆ φάτνη. Ἰδόντες δέ διεγνώρισαν περί τοῦ ρήματος τοῦ λαληθέντος αὐτοῖς περί τοῦ παιδίου τούτου. Καί πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν περί τῶν λαληθέντων ὑπό τῶν ποιμένων πρός αὐτούς. Ἡ δέ Μαριάμ πάντα συνετήρει τά ρήματα ταῦτα, συμβάλλουσα ἐν τῆ καρδία αὐτῆς. Καί ὑπέστρεψαν οἱ ποιμένες, δοξάζοντες καί αἰνοῦντες τόν Θεόν ἐπί πᾶσιν, οἷς ἤκουσαν καί εἶδον, καθώς ἐλαλήθη πρός αὐτούς.

Ἑρμηνεία τοῦ Εὐαγγελίου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα

Κατά τάς ἡμέρας ἐκείνας, μετά τήν γέννησιν τοῦ Ἰωάννου, ἐξεδόθη ἕνα διάταγμα ἀπό τόν Αὔγουστον Καίσαρα, νά γίνη ἀπογραφή ὅλων τῶν κατοίκων τοῦ κόσμου, πού εὑρίσκετο ὑπό τήν κυριαρχίαν τῆς Ρώμης. Αὐτή ἡ ἀπογραφή ἦτο ἡ πρώτη πού ἔγινεν, ὅταν ἡγεμών τῆς Συρίας ἦτο ὁ Κυρήνιος. Καί ἐπήγαιναν ὅλοι νά ἀπογραφοῦν, ὁ καθένας εἰς τήν πόλιν ἀπό τήν ὁποίαν κατήγετο. Ἀνέβηκε δέ καί ὁ Ἰωσήφ ἀπό τήν Ναζαρέτ τῆς Γαλιλαίας εἰς τήν Ἰουδαίαν, εἰς τήν πόλιν τοῦ Δαυΐδ, ἡ ὁποία ὠνομάζετο Βηθλεέμ, ἐπειδή κατήγετο ἀπό τό γένος καί τήν οἰκογένειαν τοῦ Δαυΐδ. Ἐπῆγε δέ νά ἀπογραφῆ μαζῆ μέ τήν Μαριάμ, τήν μνηστευμένην μέ αὐτόν γυναῖκα, ἡ ὁποία ἦτο ἔγκυος. Συνέβη δέ ὅταν αὐτοί ἦσαν ἐκεῖ, συνεπληρώθησαν αἱ ἡμέραι, διά νά γεννήση αὐτή. Καί ἐγέννησε τόν πρῶτον καί μόνον υἱόν της και τόν ἐσπαργάνωσε καί τόν ἔβαλεν εἰς τήν φάτνην, διότι δέν ὑπῆρχε δι’ αὐτούς τόπος εἰς τό πανδοχεῖον νά παραμείνουν (ἐπειδή τοῦτο εἶχε καταληφθῆ ἐνωρίτερα ἀπό τούς Ἰουδαίους, πού κατήγοντο ἀπό τήν Βηθλεέμ καί εἶχαν ἔλθει ἐκεῖ διά νά ἀπογραφοῦν. Καί ἔτσι ἀπό αὐτήν ἀκόμη τήν νηπιακήν του ἡλικίαν ὁ Κύριος δέν εἶχε ποῦ νά κλίνη τήν κεφαλήν). Καί ἦσαν μερικοί ποιμένες εἰς τήν περιοχήν αὐτήν, πού ἔμεναν εἰς τούς ἀγρούς καί μέ τήν σειράν των κατά τό διάστημα τῆς νυκτός ἐφύλατταν ἄγρυπνοι τό ποίμνιόν των. Καί ἰδού ἕνας ἄγγελος Κυρίου παρουσιάσθη ἔξαφνα εἰς αὐτούς καί φῶς ὁλόλαμπρον, θεῖον καί ὑπερφυσικόν, τούς περιεκύκλωσε καί ἐφοβήθησαν παρά πολύ δι’ αὐτά, πού ἀντίκρυσαν. Καί εἶπεν εἰς αὐτούς ὁ ἄγγελος· «μή φοβεῖσθε, διότι σᾶς ἀναγγέλω χαρμόσυνον εἴδησιν, χαράν μεγάλην, ἡ ὁποία θά εἶναι χαρά δι’ ὅλον τόν λαόν τοῦ Θεοῦ. Σᾶς ἀναγγέλλω ὅτι ἐγεννήθη σήμερον γιά σᾶς Σωτήρ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Μεσσίας, ὁ Κύριος καί Θεός. Καί ἐγεννήθη εἰς τήν πόλιν τοῦ Δαυΐδ τήν Βηθλεέμ, σύμφωνα μέ τάς προφητείας τῆς Γραφῆς. Καί αὐτό θά εἶναι γιά σᾶς τό σημεῖον, μέ τό ὁποῖον θά ἀναγνωρίσετε τόν γεννηθέντα Σωτῆρα· θά βρῆτε ἕνα βρέφος ἁπλοϊκά σπαργανωμένον, βαλμένο εἰς τήν φάτνην». Καί ἔξαφνα πλῆθος στρατιᾶς ἀγγέλων ἀπό τόν οὐρανόν ἑνώθηκε μέ τόν ἄγγελον καί ὅλοι μαζῆ ἐδοξολογοῦσαν τόν Θεόν καί ἔλεγαν: «Δόξα ἄς εἶναι εἰς τόν Θεόν εἰς τούς οὐρανούς καί εἰς ὁλόκληρον τήν γῆν εἰρήνη, θεία εὔνοια καί εὐλογία εἰς τούς ἀνθρώπους». Ὅταν δέ οἱ ἄγγελοι ἔφυγαν ἀπό αὐτούς εἰς τόν οὐρανόν, τότε οἱ ποιμένες εἶπαν μεταξύ των· «ἄς περάσωμεν λοιπόν ἕως εἰς τήν Βηθλεέμ, διά νά ἴδωμεν αὐτό πού ἔγινε καί τό ὁποῖον μᾶς ἐγνωστοποίησε διά τοῦ ἀγγέλου ὁ Κύριος». Καί ἦλθαν ὅσον ἠμποροῦσαν γρηγορώτερα καί ἀφοῦ ἔψαξαν εὑρῆκαν καί τήν Μαρίαν καί τόν Ἰωσήφ καί τό βρέφος τοποθετημένο εἰς τήν φάτνην. Ὅταν δέ εἶδον αὐτά, ἐγνωστοποίησαν τότε μέ λεπτομέρειαν ὅλα ὅσα εἶχεν εἴπει εἰς αὐτούς ὁ ἄγγελος διά τό παιδίον αὐτό. (Οἱ ἁπλοϊκοί καί πιστοί ποιμένες, ὡς ἐάν ἦσαν πνευματικοί ποιμένες καί ἀπόστολοι, ἠξιώθησαν νά γίνουν μεταξύ τῶν ἀνθρώπων οἱ πρῶτοι κήρυκες τοῦ Χριστοῦ). Καί ὅλοι ὅσοι ἤκουσαν, ἐθαύμασαν δι’ ὅσα τούς εἶχον εἴπει οἱ ποιμένες. Ἡ δέ Μαριάμ ἔβαλεν εἰς τήν καρδιά της καί ἔκρατοῦσε εἰς τήν μνήμην της ὅλους αὐτούς τούς λόγους καί τούς συνέκρινε μέ ἐκεῖνα, τά ὁποῖα κατά τήν ὥραν τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῆς εἶχεν εἴπει ὁ ἄγγελος. Καί ἐπέστρεψαν οἱ ποιμένες εἰς τόν ποίμνιόν των, δοξάζοντες καί ὑμνοῦντες τόν Θεόν δι’ ὅλα ὅσα ἤκουσαν καί εἶδαν, καί τά ὁποῖα ἦσαν ἀκριβῶς ὅπως τούς τά εἶπε ὁ ἄγγελος.

Ἀπόστολος 

Πρός Ἑβραίους 

Kεφάλαιον α΄ στίχοι 1-12 

Προκείμενον. Ἦχος δ’. (Ψαλμός β΄) 

Κύριος εἶπε πρός με· Υἱός μου εἶ σύ, ἐγώ σήμερον γεγέννηκά σε.Στίχ. Αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ, καί δώσω σοι ἔθνη τήν κληρονομίαν σου.

Πολυμερῶς καί πολυτρόπως πάλαι ὁ Θεός λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ὑμῖν ἐν υἱῶ, ὅν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι οὗ καί τούς αἰῶνας ἐποίησεν· ὅς ὤν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καί χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τά πάντα τῶ ρήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, δι’ ἑαυτοῦ καθαρισμόν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐκάθισεν ἐν δεξιᾶ της μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσούτω κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσω διαφορώτερον παρ’ αὐτούς κεκληρονόνηκεν ὄνομα. Τίνι γάρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων· «Υἱός μου εἶ σύ, ἐγώ σήμερον γεγέννηκά σε» Καί πάλιν· «Ἐγώ ἔσομαι αὐτῶ εἰς πατέρα, καί αὐτός ἔσται μοι εἰς υἱόν»; ὅταν δέ πάλιν εισαγάγη τόν πρωτότοκον εἰς τήν οἰκουμένην, λέγει· «Καί προσκυνησάτωσαν αὐτῶ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ». Καί πρός μέν τούς ἀγγέλους λέγει· «Ὁ ποιῶν τούς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καί τούς λειτουργούς αὐτοῦ πυρός φλόγα»· πρός δέ τόν υἱόν· «ὁ θρόνος σου, ὁ Θεός, εἰς τόν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος· ράβδος εὐθύτητος ἡ ράβδος τῆς βασιλείας σου. Ἠγάπησας δικαιοσύνην καί ἐμίσησας ἀνομίαν· διά τοῦτο ἔχρισέ σε, ὁ Θεός, ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρά τούς μετόχους σου». Καί· «Σύ κατ’ ἀρχάς, Κύριε, τήν γῆν ἐθεμελίωσας, καί ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοί ἀπολοῦνται, σύ δέ διαμένεις· καί πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καί ὡσεί περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καί ἀλλαγήσονται· σύ δέ ὁ αὐτός εἶ, καί τά ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι». 

Ἀλληλούϊα (γ΄) Ἦχος πλ. δ’. (Ψαλμός ρθ’)

Στίχ. Εἶπεν ὁ Κύριος τῶ Κυρίω μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, 

ἕως ἄν θῶ τούς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον 

τῶν ποδῶν σου. 

Ῥάβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. 

Ἑρμηνεία τοῦ Ἀποστόλου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα

Κατά τούς παλαιοτέρους χρόνους, κατά τήν πρό τοῦ Χριστοῦ δηλαδή περίοδον, εἰς πολλάς περιστάσεις καί μέ πολλούς τρόπους ὡμίλησε καί ἐφανέρωσε ὁ Θεός τό θέλημά του εἰς τούς προγόνους μας διά μέσου τῶν προφητῶν. Κατά δέ τάς τελευταίας αὐτάς ἡμέρας ἐλάλησε πρός ἡμᾶς διά μέσου τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, τόν ὁποῖον ὁ Θεός Πατήρ κατέστησε κληρονόμον, κύριον καί βασιλέα ὅλης τῆς κτίσεως, οὐρανίων καί ἐπιγείων καί διά τοῦ ὁποίου ἐδημιούργησε ὅλα ὅσα ἔγιναν ἐν χρόνω. Αὐτός εἶναι προαιωνίως ὁλόλαμπρος ἀκτινοβολία τῆς ἀπείρου δόξης τοῦ Πατρός, ἀκριβέστατον καί ἀπαράλλακτον καί ἐνυπόστατον ἀποτύπωμα τοῦ Πατρός, τῆς αυτῆς οὐσίας καί ἀπείρου τελειότητος, ἴσος μέ Ἐκεῖνον, κρατῶν καί κυβερνῶν τά πάντα μέ τόν παντοδύναμον λόγον του. Αὐτός ἐνανθρωπήσας ἐκαθάρισε ἡμᾶς ἀπό τάς ἁμαρτίας μας, διά τῆς θυσίας τοῦ ἑαυτοῦ του ἐπάνω εἰς τόν σταυρόν, καί ἐκάθισε καί ὡς υἱός τοῦ ἀνθρώπου διά τῆς ἀναλήψεώς του ἐκ δεξιῶν τῆς μεγαλειότητος τοῦ Πατρός εἰς τόν ἴδιον μέ Ἐκεῖνον θρόνον ὑψηλά εἰς τούς οὐρανούς. Ἀνεδείχθη δέ τόσον πολύ ὑπεροχώτερος καί ἀνώτερος ἀπό τούς Ἀγγέλους, ὅσον διαφορετικώτερον καί ἐνδοξότερον ἀπό αὐτούς ἔχει κληρονομήσει ὄνομα (ἐκ παραλλήλου πρός τό Υἱός μονογενής ὀνομασθείς καί Κύριος τῶν ἐπουρανίων, τῶν ἐπιγείων καί τῶν καταχθονίων). Διότι εἰς ποῖον ποτέ ἀπό τούς ἀγγέλους εἶπεν ὁ Θεός· «σύ εἶσαι Υἰός μου, ἐγώ σήμερα σοῦ ἔδωκα τήν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου;» Καί πάλιν εἰς ἄλλο χωρίον τῆς Γραφῆς εἶπε: «Ἐγώ θά εἶμαι πατήρ εἰς τόν ἐνανθρωπήσαντα Ἰησοῦν καί αὐτός θά εἶναι εἰς ἐμέ Υἱός, ὑπό ἐντελῶς εἰδικήν σημασίαν;» Ὅταν δέ πάλιν θά ἐπαναφέρη καί θά εἰσαγάγη εἰς τήν οἰκουμένην ὡς κριτήν ἔνδοξον τόν Υἱόν, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη ἀνάρχως πρό πάσης κτίσεως ἀπό τόν Πατέρα θά εἴπη· «καί ἄς προσκυνήσουν αὐτόν ὅλοι οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ». Καί κάμνων διάκρισιν μεταξύ τῶν ἀγγέλων καί τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ λέγει χαρακτηριστικῶς διά μέν τούς ἀγγέλους· «ὁ Θεός εἶναι αὐτός πού κάμνει τούς ἀγγέλους του νοεράς καί ἀΰλους ὑπάρξεις, ταχεῖς καί λεπτούς σάν τούς ἀνέμους, καί αὐτούς πού τόν ὑπηρετοῦν ἀΰλους μέ δραστικήν ἐνέργειαν καί φωτεινήν λαμπρότητα σάν τήν φλόγα τοῦ πυρός». Πρός δέ τόν Υἱόν λέγει· «ὦ Θεέ, ὁ βασιλικός καί ἔνδοξος θρόνος σου μένει ἀσάλευτος εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τό βασιλικόν σου σκῆπτρον εἶναι σκῆπτρον καί ἐξουσία εὐθύτητος καί δικαιοσύνης. Ἔχεις ἀγαπήσει τήν δικαιοσύνην καί ἐμίσησες τήν ἀνομίαν. Διά τοῦτο, ὦ Θεέ, ὁ Θεός καί Πατήρ σου σέ ἔχρισε μέ τό χρῖσμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού φέρει ἀγαλλίασιν καί χαράν, ἀσύγκριτα παραπάνω ἀπό ὅσον ἔχρισεν ἐκείνους, πού μετέχουν εἰς τό ἴδιο χρῖσμα μέ ἐσέ, (δηλαδή τούς προφήτας, τούς ἱερεῖς καί βασιλεῖς τῆς Π. Διαθήκης. Ἐκεῖνοι ἔλαβον ἐν μέρει τό Ἅγιον Πνεῦμα, σύ τό ἔλαβες ὁλόκληρον). Καί, πάλιν ἡ Γραφή ἀλλοῦ λέγει· «σύ, Κύριε, εἰς τήν ἀρχήν τῆς δημιουργίας ἐστερέωσας τήν γῆν ἐπάνω εἰς ἀσφαλές θεμέλιον καί ἔργα τῶν ἰδικῶν σου χειρῶν, εἶναι οἱ οὐρανοί· αὐτοί θά χαθοῦν ὑπό τήν σημερινήν των μορφήν καί θά ἀλλάξουν, σύ ὅμως παραμένεις πάντοτε αἰώνιος καί ἀναλλοίωτος· τά πάντα σάν ἔνδυμα θά παληώσουν καί σάν ἐξωτερικόν ἔνδυμα θά τούς περιτυλίξης καί θά ἀλλάξουν μορφήν, σύ ὅμως εἶσαι ὁ ἴδιος πάντοτε καί τά ἔτη σου δέν θά λάβουν ποτέ τέλος».

Λόγος εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 

Τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου 

Ἔφθασεν ἡ ἑορτή ὅλων τῶν ἑορτῶν καί ἐγέμισεν ὁλόκληρον τήν οἰκουμένην ἀπό εὐφροσύνην· ἡ ἑορτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τήν ἀκρόπολιν ὅλων τῶν ἀγαθῶν, τά ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ἡ ἑορτή διά τῆς ὁποίας ἠνοίχθη διά τούς ἀνθρώπους ὁ οὐρανός, ἐστάλη εἰς τούς ἀνθρώπους τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ.

Ἔφθασεν ἡ ἑορτή διά τῆς ὁποίας κατεκρημνίσθη ὁ μεσότοιχος, ὁ ὁποῖος ἐχώριζε τούς ἀνθρώπους ἀπό τόν θεόν, διά τῆς ὁποίας διελύθη ὁ φραγμός, διά τῆς ὁποίας ἔσβησε τό σκότος καί ἔλαμψε τό φῶς, διά τῆς ὁποίας ὁ οὐρανός ἐδέχθη τόν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐπλάσθη ἀπό τήν γῆν, καί ἡ γῆ ἐδέχθη Ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κάθηται ἐπί τῶν Χερουβίμ· δι’ αὐτῆς οἱ δοῦλοι ἔγιναν ἐλεύθεροι, οἱ ἐχθροί τοῦ Θεοῦ ἔγιναν υἱοί τοῦ Θεοῦ καί ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ξένοι διά τόν Θεόν ἔγιναν κληρονόμοι τοῦ Θεοῦ. Δι’ αὐτῆς διελύθη ἡ προαιωνία ἔχθρα καί μακρός πόλεμος μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων καί ἦλθεν ἡ εἰρήνη, τήν ὁποίαν ἐπόθουν καί οἱ Δίκαιοι καί οἱ Ἄγγελοι.

Διά τοῦτο καί ὁ Παῦλος φωνάζει καί λέγει· Αὐτός γάρ (ὁ Χριστός) ἔστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τά ἀμφότερα ἕν, καί τό μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τήν ἔχθραν ἐν τῆ σαρκί αὐτοῦ (Ἐφ. β΄ 14). Ὁ Χριστός εἶναι ἡ εἰρήνη μας, ὁ ὁποῖος ἐκρήμνισε τόν μεσότοιχον ὁ ὁποῖος ἐχώριζε τούς δύο λαούς, καί διά τοῦ Αἵματός του διέλυσε τήν ἔχθραν πού τούς ἐχώριζε. Δι’ αὐτῆς ἐστήθη τό λαμπρόν καί περιφανές σύμβολον τῆς νίκης, ὁ Σταυρός, τά λάφυρα τοῦ Χριστοῦ, αἱ ἀπαρχαί τῆς φύσεως ἡμῶν, τά λάφυρα τῆς νίκης τοῦ Βασιλέως ἡμῶν.

Ποία ἄλλη ἑορτή ἠμπορεῖ νά θεωρηθῆ τόσον σπουδαία καί μεγάλη ὅσον αὐτή; Ὁ Θεός ἦλθεν ἐπί τῆς γῆς, ὁ ἄνθρωπος ἀνῆλθε εἰς τόν οὐρανόν, Ἄγγελοι ἑορτάζουν μαζί μέ τούς ἀνθρώπους, οἱ ἄνθρωποι συναναστρέφονται μέ τούς Ἀγγέλους καί τάς οὐρανίας Δυνάμεις· οἱ δαίμονες φεύγουν, ὁ θάνατος κατηργήθη, ὁ Παράδεισος ἠνοίχθη, ἡ προπατορική κατάρα ἐξηφανίσθη, ἡ ἁμαρτία ἐξεδιώχθη ἀπό τό μέσον τῶν ἀνθρώπων, ἡ πλάνη κατηργήθη, ἡ ἀλήθεια ἐπανῆλθε· καί ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, ἕνεκα τῆς ὁποίας τά Χερουβίμ ἐφύλαττον τήν εἴσοδον τοῦ Παραδείσου, σήμερον ἡνώθη μέ τόν Θεόν.

Μή καταλαμβάνεσαι λοιπόν ἀπό ἀπορίαν, ὅταν ἀκούης ταῦτα σήμερον, διότι ἐκεῖνο τό ὁποῖον ἐπραγμοτοποιήθη ὑπέρ πᾶσαν προσδοκίαν, εἶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔγινε θεός. Ἐφ’ ὅσον δέ συνέβη τοῦτο, ὅλα τά ἄλλα ἀκολουθοῦν κατά λογικήν συνέπειαν. Δέν θά ἐταπείνωνεν ἀδίκως καί ματαίως τόν ἑαυτόν του τόσον πολύ ὁ Θεός, ἐάν δέν ἐπρόκειτο νά μᾶς ἀναβιβάση εἰς τόν οὐρανόν. Ἐγεννήθη λοιπόν Ἐκεῖνος σαρκικῶς, διά νά ἀναγεννηθῆς σύ πνευματικῶς· ἐγεννήθη Ἐκεῖνος ἐκ γυναικός, διά νά παύσης σύ νά εἶσαι υἱός γυναικός (δηλ. τῆς Εὔας, ἡ ὁποία ἦτο βεβαρημένη μέ τό προπατορικόν ἁμάρτημα). Ἠνέχθη Ἐκεῖνος νά ὀνομασθῆ πατήρ του ἕνας δοῦλος, διά νά κάμη ἰδικόν σου πατέρα, σοῦ τοῦ δούλου, τόν Θεόν.

Ἄς αἰσθανθῶμεν λοιπόν ἀγαλλίασιν καί ἄς σκιρτήσωμεν ἀπό χαράν, δοκιμάζοντας εὐφροσύνην διά τά ἀγαθά τά ὁποῖα ἐχάρισεν εἰς ἡμᾶς ὁ Θεός. Ἐάν δηλαδή ὁ Ἀβραάμ γεμᾶτος χαράν ἤλπιζε νά ἴδη τήν ἡμέραν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ, καί ἀπό τόν τόπον τῆς μακαριότητός του τήν εἶδε σήμερον καί ἐχάρη (Ἰωάν. η΄, 56), πολύ περισσότερον πρέπει νά χαίρωμεν καί νά ἀγαλλώμεθα ἡμεῖς, καί νά θαυμάζωμεν καί νά αἰσθανώμεθα κατάπληξιν διά τό ἀπέραντον μέγεθος τῆς εὐεργεσίας τοῦ Θεοῦ πρός ἡμᾶς, ὅταν βλέπωμεν τόν Θεόν τυλιγμένον ὡς Βρέφος εἰς τά σπάργανα, θέαμα, τό ὁποῖον πραγματικῶς εἶναι φρικτόν καί ἀξιοθαύμαστον.

Ἀλλά πῶς ἔγινε τό μεγάλο καί καταπληκτικόν αὐτό θαῦμα; Πῶς ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἤλθομεν εἰς σύγκρουσιν μέ τόν Θεόν, οἱ ὁποῖοι ἀπεδείχθημεν ἀνάξιοι τῆς γῆς, οἱ ὁποῖοι ἐξεπέσαμεν καί ἀπό τήν ἐπίγειον ἐξουσίαν πού μᾶς εἶχε παραχωρήσει ὁ Θεός, ἀνεβιβάσθημεν εἰς τόσον ὕψος; Πῶς ἔπαυσεν ὁ πόλεμος; Πῶς ἔσβησεν ἡ ὀργή ( τοῦ Θεοῦ ἐναντίον μας);

Πῶς; Ἀλλ’ αὐτό ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο τό ὁποῖον εἶναι ἀξιοθαύμαστον, αὐτό εἶναι ἐκεῖνο τό ὁποῖον προκαλεῖ τήν κατάπληξιν, ὅτι ἡ εἰρήνη ἀποκατεστάθη μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων, ὄχι διότι προσετρέξαμεν νά τήν ζητήσωμεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν συγκρουσθῆ μέ τόν Θεόν, οὔτε διότι ἐνικήθησαν οἱ ἐχθροί, ἀλλά διότι μᾶς παρεκάλεσεν Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δικαίως ἦτο ὠργισμένος ἐναντίον μας. Ὑπέρ Χριστοῦ οὖν πρεσβεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακαλοῦντος δι’ ὑμῶν (Β΄ Κορ. Ε΄ 20). ἐνεργοῦμεν δηλαδή ὡς ἀντιπρόσωποι καί πρέσβεις τοῦ Χριστοῦ, διότι ὁ Θεός παρακαλεῖ διά μέσου ἡμῶν.

Πῶς συνέβη τοῦτο τό παράδοξον; Αὐτός ἐξυβρίσθη ἀπό ἡμᾶς καί αὐτός μᾶς παρακαλεῖ; Ναί, λέγει· διότι εἶναι ἀγαθός καί διά τοῦτο παρακαλεῖ. Καί, ἐάν θέλετε, ἀφοῦ ἐπεκτείνω τόν λόγον μου πρός τήν ἀρχήν τῆς δημιουργίας, θά προσπαθήσω νά ἀποδείξω, ὅτι μολονότι ἐκ μέρους τοῦ ἀνθρώπου οὐδέν ἀγαθόν ἔργον εἶχε προηγουμένως ἐπιτελεσθῆ, ὁ Θεός ἐχάρισεν εἰς αὐτόν καί τά παρόντα καί τά μέλλοντα ἀγαθά μόνον καί μόνον λόγω τῆς ἀπεράντου ἀγαθότητος αὐτοῦ. Ἀλλά προσέξατε ὅσον ἠμπορεῖτε περισσότερον εἰς τούς λόγους μου.

Προτοῦ νά δημιουργηθοῦν οἱ Ἄγγελοι καί αἱ ἄλλαι οὐράνιαι Δυνάμεις, ὑπῆρχεν ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἶχε κάποιαν ἀρχήν (εἶναι δηλαδή ἄναρχος), καί οὐδέποτε ἔχει ἀνάγκην ἀπό τίποτε· διότι αὐτά εἶναι ἰδιότητες τοῦ Θεοῦ. Ἐδημιούργησε λοιπόν ὁ Θεός τούς Ἀγγέλους, τούς Ἀρχαγγέλους καί τάς ἄλλας τάξεις τῶν Ἀσωμάτων Δυνάμεων. Ἐάν δέν ἦτο εἰς μέγιστον βαθμόν Ἀγαθός, δέν θά ἐγίνετο Δημιουργός ἐκείνων, τῶν ὁποίων τάς ὑπηρεσίας δέν ἐχρειάζετο. 

ρειάζετο. Μετά τήν δημιουργίαν τῶν οὐρανίων Δυνάμεων, πάλιν διά τήν ἰδίαν αἰτίαν (λόγω τῆς ἀγαθότητός του) ἔπλασε καί τόν ἄνθρωπον, καί ὅλον αὐτόν τόν ὑλικόν κόσμον, τόν ὁποῖον βλέπομεν. Καί ἀφοῦ τόν κόσμον αὐτόν τόν ἐγέμισεν ἀπο ἄπειρα ἀγαθά, ὥρισεν ὡς κύριον τῶν τόσων ἔργων του τό μικρόν καί ἀσήμαντον ἐκεῖνο δημιούργημά του, τόν ἄνθρωπον, ὁρίσας ὅτι αὐτός θά εἶναι κύριος ἐπί τῆς γῆς, ὅπως Ἐκεῖνος εἶναι κύριος εἰς τούς οὐρανούς. 

Ἀφοῦ δέ ἐδημιούργησε τόν ἄνθρωπον καί τόν περιέβαλε μέ τόσον μεγάλην τιμήν, ἐξεχώρισε καί διά κατοικίαν του τό ὡραιότερον μέρος τῆς γῆς, τόν Παράδεισον, ὡς νά ἦτο βασιλεύς καί τοῦ παρεχώρει τά ἀνάκτορα διά τήν διαμονήν του. Ὄχι δέ μόνον ἐτίμησεν ἰδιαιτέρως κατ’ αὐτόν τόν τρόπον μόνον τόν ἄνθρωπον ἀπό ὅλα τά ἐπί τῆς γῆς δημιουργήματα, ἀλλά καί μόνον εἰς αὐτόν ἐχάρισε τό λογικόν, καί τόν ἠξίωσε νά γνωρίση τόν Θεόν, καί τοῦ ἐπέτρεψε νά ἀπολαμβάνη τήν μετά τοῦ Θεοῦ ἐπικοινωνίαν, ὅπως ἦτο δυνατόν εἰς τόν ἄνθρωπον νά ἐπιτυγχάνη τοῦτο, καί ὑπεσχέθη εἰς αὐτόν νά τόν καταστήση ἀθάνατον, καί τόν ἐγέμισε σοφίαν, καί τοῦ ἔδωσε πνευματικήν χάριν, ὥστε νά ἠμπροῆ ἀκόμη καί νά προφητεύη μερικάς φοράς.

Τί συνέβη ὅμως ὕστερα ἀπό τά τόσον ἄφθονα καί τόσον μεγάλα ἀγαθά, τά ὁποῖα ἐχάρισεν ὁ Θεός εἰς τόν ἄνθρωπον; Ὁ ἄνθρωπος ἐθεώρησε περισσότερον ἀξιόπιστον τόν ἐχθρόν Ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τοῦ ἐχάρισε τά τόσα ἀγαθά, καί ἀφοῦ περιεφρόνησε τήν ἐντολήν τοῦ Δημιουργοῦ του, ἐπροτίμησε τήν ἀπάτην ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατέβαλεν ὅλας τάς δυνάμεις του νά τόν ἐξαφανίση ὁλοτελῶς. Ἆρά γε, ὅμως ἐξηφάνισεν ὁ Θεός τόν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔδειξε τόσην ἀχαριστίαν πρός Αὐτόν εὐθύς ἐξ ἀρχῆς, ἀπό τήν πρώτην στιγμήν, οὕτως εἰπεῖν, πρᾶγμα τό ὁποῖον θά ἦτο καί σύμφωνον μέ τό δίκαιον; Καθόλου· ἴσα-ἴσα, περισσότερον ἐφρόντισε τώρα δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπέπεσεν εἰς τό σφάλμα, ἀπό ὅσον ἐφρόντιζε προηγουμένως.

Μετά ταῦτα, ἐπειδή τό γένος ἡμῶν ἐδοκίμαζε μεγάλας δυστυχίας, ὥστε καί αὐτήν τήν γῆν νά κινδυνεύη νά χάση, δέν τό περιεφρόνησε καί δέν ἠδιαφόρησε δι’ αὐτό, ἀλλά τόσον πολύ ἐφρόντιζε δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τόν ἐπίκραναν, ὥστε πρός τόν δοῦλον νά ἀπολογῆται ὁ Κύριος, καί νά συνομιλῆ μαζί του ὡς νά ἦτο ἰσότιμος μέ αὐτόν καί φίλος του, καί νά τοῦ λέγη τάς αἰτίας τῆς μελλοντικῆς καταστροφῆς. Κατόπιν τοῦ ἔδωσε τόν νόμον τῶν θείων ἐντολῶν διά νά τόν βοηθήση, τοῦ ἔστειλε Προφήτας, οἱ ὁποῖοι τόν συνεβούλευαν τί πρέπει νά πράττη· τελευταῖον ἀπέστειλε πρός τόν ἄνθρωπον τόν Μονογενῆ Αὑτοῦ Υἱόν, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη ἀπό γυναῖκα, ὁ ὁποῖος συνεμορφώθη πρός τόν Μωσαϊκόν νόμον, διά νά ἐξαγοράση διά τῆς Θυσίας Του ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ὑπό τήν κατάρα τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, ὥστε νά λάβωμεν τήν υἱοθεσίαν τήν ὁποίαν μᾶς εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ Θεός. Διά τοῦτο καί ὁ Προφήτης, κατάπληκτος διά τάς ἐξαιρετικάς φροντίδας πού κατέβαλλεν ὀ Θεός ὑπέρ τῆς οἰκουμένης, ἐφώναξε δυνατά καί μέ λαμπράν φωνήν, λέγων τά ἑξῆς: «Ὁ Θεός ἠμῶν ἐπί τῆς γῆς ὤφθη καί τοῖς ἀνθρώποις συν[αν]εστράφη (Βαρούχ, γ΄ 37). Ὁ Θεός ἡμῶν ἐφανερώθη εἰς τήν γῆν καί συνανεστράφη μέ τούς ἀνθρώπους.

Διότι ἦτο πράγματι παράδοξον νά ἀκούη κανείς, ὅτι ὁ Θεός, ὁ ἀπερίγραπτος καί ἀνέκφραστος, τόν ὁποῖον δέν δύναται νά κατανοήση ὁ ἀνθρώπινος νοῦς, ὁ ἴσος μέ τόν Πατέρα καί γνήσιος Υἱός τοῦ ἀνάρχου Πατρός, ἦλθεν εἰς τήν γῆν διά τῆς μήτρας μιᾶς Παρθένου, καί κατεδέχθη νά γεννηθῆ ὡς ἄνθρωπος ἀπό μίαν γυναῖκα· ὁ Ὁποῖος δέν ἔπαυσε νά κάνη τά πάντα καί νά μεταχειρίζεται ὅλα τά μέσα, μέχρις ὅτου ἡμᾶς τούς ἐχθρούς καί ἀντιπάλους τοῦ Θεοῦ μᾶς ἀνεβίβασε μέχρις αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ καί μᾶς ἔκαμε φίλους Του. Καί ὅπως ἕνας ἄνθρωπος, ἀφοῦ σταματήση εἰς τό μέσον δύο πραγμάτων διαχωρισμένων, ἁπλώνει τάς χεῖρας του καί ἀφοῦ λάβη μέ αὐτάς τά διεστῶτα, τά συνενώνει, τό ἴδιον ἔκαμε καί Αὐτός, καί συνήνωσε τήν θείαν Φύσιν μέ τήν ἀνθρωπίνην καί τά ἰδικά Του μέ τά ἰδικά μας.

Εἶδες εἰς ποῖον βαθμόν ὑπερβολῆς ἔφθασεν ἡ ἀγαθότης Του; ὁ ἴδιος ὁ ὑβριζόμενος ἀπό ἡμᾶς καί μᾶς παρεκάλεσε νά γίνωμεν φίλοι του, ὅπως εἶπα πρό ὀλίγου, καί ὁ ἴδιος εἰργάσθη διά τήν συμφιλίωσίν μας πρός Αὐτόν. Πρόσεξε ἔπειτα πῶς κατέβαλε τόν τύραννον (τοῦ γένους ἡμῶν), ἔκαμε δηλαδή ὅπως κάνει ἕνας βασιλεύς, ὁ ὁποῖος ἀφοῦ βγάλη τό βασιλικόν ἔνδυμα καί τό στέμμα, ἐνδύεται πολλάς φοράς μέ τήν στολήν ἑνός ἁπλοῦ στρατιώτου, διά νά μή ἀναγνωρισθῆ καί ἔτσι ἐπιτυγχάνει νά παρασύρη πρός τό μέρος του τούς ἐχθρούς. Ἐδῶ ὅμως ἔγινε τό ἀντίθετον· ὁ Χριστός ἦλθεν εἰς τήν γῆν μέ ἀνθρωπίνην μορφήν, διά νά μή ἀναγνωρισθῆ καί κάμη οὕτω τόν ἐχθρόν νά ἀποφύγη τήν σύγκρουσιν μαζί του, ἀλλά καί διά νά μή ταράξη ὅλους τούς ἰδικούς του· διότι ἐφρόντιζε νά σώση καί ὄχι νά καταπλήξη.

Καί διά ποῖον λόγον, ἴσως θά ἐρωτήση κανείς, ἡ συμφιλίωσις αὐτή δέν ἔγινε διά μέσου κάποιου ἀπό τάς Ἀσωμάτους Δυνάμεις, ἤ καί διά μέσου ἑνός ἁπλοῦ ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἐπραγματοποιήθη διά τῆς ταπεινώσεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ; Διότι, ἐάν ἔκρινεν ὀρθόν νά προτιμήση τήν σωτηρίαν ὁλοκλήρου τοῦ γένους μας διά κάποιου ἄλλου, δέν θά ἦτο δυνατόν νά ἀντιληφθοῦμεν πλήρως τό μέγεθος τῆς προνοίας τοῦ Θεοῦ δι’ ἡμᾶς, ἀλλά καί τό γεγονός, τό ὁποῖον εἰς ὅλους τούς αἰῶνας θαυμάζεται, θά μετεβάλλετο εἰς μίαν ἀσήμαντον πρᾶξιν, ἡ ὁποία τίποτε τό ἀξιοθαύμαστον δέν θά εἶχε.

Ὅταν δηλαδή ἑνωθῆ ἡ κτίσις μέ τήν κτίσιν καί προσλάβη αὕτη τήν κατάστασιν τοῦ συνδούλου, οὔτε τίποτε τό ἀνέκφραστον ἀκολουθεῖ, οὔτε προκαλεῖ τήν κατάπληξιν πού προκαλοῦν τά παράδοξα. Ἄλλωστε ἐκεῖνο τό ὁποῖον ἦτο ἔργον τοῦ Θεοῦ καί μόνον ὁ Θεός ἦτο δυνατόν νά τό κάμη, πῶς θά ἦτο δυνατόν νά τό πραγματοποιήση ἕνας ἄνθρωπος; Ἀλλά καί ἄν ἐγίνετο, πρᾶγμα τό ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δέν ἦτο δυνατόν, ἡ πτῶσις θά ἐγίνετο ταχύτερα καί εὐκόλως ἤ θά ἐπανήρχετο εἰς τήν προτέραν κατάστασιν ἤ θά ἐπροχώρει εἰς τό χειρότερον.

Διότι ἐάν τόν Μωϋσέα, ἐναντίον τοῦ ὁποίου πολλάς φοράς ἐγόγγυζον οἱ Ἰουδαῖοι, καί τήν σωτηρίαν ἡ ὁποία δι’ αὐτοῦ ἐστέλλετο παρά τοῦ Θεοῦ πρός τούς Ἰουδαίους τήν ἐθεωροῦσαν χειροτέραν ἀπό τά δεινά τά ὁποῖα ὑφίσταντο εἰς τήν Αἴγυπτον, ἐν τούτοις ἐσκέφθησαν μετά τόν θάνατόν του νά τόν ἀνακηρύξουν ὡς θεόν, ὥστε διά τήν αἰτίαν αὐτήν, ὅπως λέγουν μερικοί, καί ὁ τάφος του ἔμεινε μέχρι σήμερον ἀθέατος διά τούς ὀφθαλμούς τῶν Ἰουδαίων καί ἄγνωστος, πῶς δέν θά ἀνηγόρευαν ὡς θεόν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θά τούς ἀπήλλασεν ἀπό μεγαλυτέραν τυραννίαν, ἔστω καί ἄν ἐγνώριζαν ὅτι ἦτο καί αὐτός ἄνθρωπος ὅπως καί ἐκεῖνοι; Ἐκ τούτου γίνεται φανερόν ὅτι ὄχι μόνον ἀπό τήν πτῶσιν των δέν θά ἐσηκώνοντο, ἀλλά καί θά ἐπηκολούθει χειρότερος καί ἀθεράπευτος πλέον ξεπεσμός.

Ἐκτός τούτων καί ἄλλην αἰτίαν εἶναι δυνατόν νά ἀναφέρωμεν, διά τήν ὁποίαν πρό πάντων ὄχι μόνον δέν θά ἐπετυγχάνομεν τήν σωτηρίαν μας, ἐάν κάποιος Ἄγγελος ἤ ἄνθρωπος ἐξελέγετο διά νά μᾶς σώση ἀπό τήν πτῶσιν μας, ἀλλά καί θά ἐξέπιπτε τό ἀνθρώπινον γένος ἀπό ὅ,τι ὡραιότερον καί πολυτιμότερον ὑπάρχει εἰς τήν ἀνέκφραστον ἐκείνην δόξαν. Ποία δέ εἶναι ἡ αἰτία αὐτή; ὅτι δέν θά μᾶς ἦτο δυνατόν οὔτε κἄν νά πλησιάσωμεν τά ἀγαθά ἐκεῖνα, εἰς τά ὁποῖα τώρα ἐντρυφῶμεν καί ἀπολαμβάνομεν, ἀφοῦ ἐσαρκώθη ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ.

Διά ταῦτα λοιπόν καί πολλά ἄλλα τοιαῦτα ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ καί Θεός ἀληθινός, καί κανείς ἄλλος, ἀφοῦ ἐνεδύθη τό ἰδικόν μας σαρκικόν σῶμα, κατώρθωσε νά σώση ὁλόκληρον τό γένος τῶν ἀνθρώπων.

«ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ» 

Ἑβδομαδιαῖον Θρησκευτικόν Περιοδικόν Ὀρθοδόξου Οἰκοδομῆς. Ἐκδότης: 

+ Ὁ Λαρίσης & Τυρνάβου Ἀμφιλόχιος τῆς Γνησίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

 Εὐλογίας χάριν. Συντάσσεται ὑπό ἐπιτροπῆς.