ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ! Ἀρ. φύλλου: 546 Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2024

 

ΓΝΗΣΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΛΑΡΙΣΗΣ & ΤΥΡΝΑΒΟΥ

Εὐλογία τοῦ Σεβασμιωτάτου κ. Ἀμφιλοχίου

Ἀρ. φύλλου: 546 

Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2024

Σάββατο ΙΣΤ’ Λουκᾶ 

Εὐαγγέλιον: Λουκ. ιη’ 2-8

Εἶπεν ὁ Κύριος τήν παραβολήν ταύτην. Κριτής τις ἦν ἔν τινι πόλει, τόν Θεόν μή φοβούμενος, καί ἄνθρωπον μή ἐντρεπόμενος. Χήρα δέ τις ἦν ἐν τῆ πόλει ἐκείνη, καί ἤρχετο πρός αὐτόν, λέγουσα. Ἐκδίκησόν με ἀπό τοῦ ἀντιδίκου μου. Καί οὐκ ἠθέλησεν ἐπί χρόνον. μετά δέ ταῦτα εἶπε ἐν ἑαυτῶ. Εἰ καί τόν Θεόν οὐ φοβοῦμαι καί ἄνθρωπον οὐκ ἐντρέπομαι, διά γε τό παρέχειν μοι κόπον τήν χήραν ταύτην ἐκδικήσω αὐτήν, ἵνα μή εἰς τέλος ἐρχομένη ὑπωπιάζη με. Εἶπε δέ ὁ Κύριος. Ἀκούσατε τί ὁ κριτής τῆς ἀδικίας λέγει. ὁ δέ Θεός οὐ μή ποιήσει τήν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ, τῶν βοώντων πρός αὐτόν ἡμέρας καί νυκτός, καί μακροθυμῶν ἐπ’ αὐτοῖς; Λέγω ὑμῖν ὅτι ποιήσει τήν ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει. (Πλήν υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἐλθών ἆρα εὑρήσει τήν πίστιν ἐπί τῆς γῆς;)

Ἑρμηνεία τοῦ Εὐαγγελίου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα 

Εἶπεν ὁ Κύριος τήν παραβολήν αὐτήν. «Εἰς μίαν πόλιν ὑπῆρχεν κάποιος κριτής, ὁ χειρότερος τύπος τοῦ ἀνθρώπου πού εἶναι δυνατόν νά νοηθῆ, ὁ ὁποῖος οὔτε τόν Θεόν, ἐφοβεῖτο οὔτε καί κανένα ἄνθρωπον ἐντρέπετο. Εἰς τήν πόλιν ἐκείνην ἦτο ἐπίσης καί μία χήρα, καί ἤρχετο πρός αὐτόν συχνά λέγουσα. ἀπόδωσέ μου τό δίκαιον. προστάτευσέ με ἀπό τόν ἀντίδικόν μου, ὁ ὁποῖος μέ ἀδικεῖ. Ἀλλά ὁ κριτής ἐπί ἀρκετόν χρόνον δέν ἤθελε νά ἀποδώση τό δίκαιον. Ἔπειτα ὅμως ἀπό καιρόν, ἐπειδή ἡ χήρα ἐπέμενε νά τόν ἐνοχλῆ, εἶπε ἀπό μέσα του: ἄν καί ἐγώ τόν Θεόν δέν φοβοῦμαι καί κανένα ἄνθρωπον δέν ἐντρέπομαι, ὅμως ἐπειδή ἡ χήρα αὐτή μέ ἐνοχλεῖ συνεχῶς, θά τῆς ἀποδώσω τό δίκαιον, μόνον καί μόνον διά νά μή ἔρχεται καί μέ πιέζη καί μέ στενοχωρῆ». Εἶπε δέ ὁ Κύριος. «ἀκοῦστε καί προσέξτε καλά, τί λέγει ὁ ἄδικος κριτής. Ἀφοῦ λοιπόν ἐκεῖνος, ἀσεβής καί ἀναιδής, ἐδέχθηκε ἐπί τέλους τήν αἴτησιν τῆς χήρας, ὁ Θεός ὁ πανάγαθος καί δίκαιος δέν θά ἀποδώση τό δίκαιον εἰς τούς ἐκλεκτούς του, οἱ ὁποῖοι φωνάζουν πρός αὐτόν μέ τάς προσευχάς των ἡμέραν καί νύκτα, ἔστω καί ἄν εἰς πολλάς περιστάσεις δέν ἀπαντᾶ ἀμέσως ἀλλά ἀναβάλλει; (μέ σκοπόν αὐτούς μέν νά στηρίξη εἰς τήν πίστιν, τούς δέ ἀδικοῦντας νά καλέση εἰς μετάνοιαν) Σᾶς διαβεβαιώνω, ὅτι ὁ Θεός γρήγορα θά ἀποδώση τό δίκαιον εἰς τούς ἐκλεκτούς του καί θά τιμωρήση τούς ἀδικοῦντας, ἐάν δέν μετανοήσουν. Ἀλλά, ὅταν ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἔλθη διά νά ἀποδώση δικαιοσύνην, ἆρά γε θά εὕρη εἰς τούς ἀνθρώπους αὐτήν τήν ζωντανήν πίστιν, πού θά τούς ἐνισχύη, ὥστε νά μή ἀποκάμνουν εἰς τήν προσευχήν»;

Ἀπόστολος λγ’ 

Πρός Τιμόθεον Β’ 

Kεφάλαιον β’ 11-19

 Προκείμενον. Ἦχος πλ. β’. (Ψαλμός λα΄) 

Εὐφράνθητε ἐπί Κύριον καί ἀγαλλιᾶσθε, δίκαιοι. 

Στίχ. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι.

Τέκνον Τιμόθεε, πιστός ὁ λόγος. εἰ γάρ συναπεθάνομεν, καί συζήσομεν. εἰ ὑπομένομεν καί συμβασιλεύσομεν. εἰ ἀρνούμεθα, κἀκεῖνος ἀρνήσεται ἡμᾶς. εἰ ἀπιστοῦμεν, ἐκεῖνος πιστός μένει. ἀρνήσασθε ἑαυτόν οὐ δύναται. Ταῦτα ὑπομίμνησκε, διαμαρτυρόμενος ἐνώπιον τοῦ Κυρίου μή λογομαχεῖν εἰς οὐδέν χρήσιμον, ἐπί καταστροφῆ τῶν ἀκουόντων. Σπούδασον σεαυτόν δόκιμον παραστῆσαι τῶ Θεῶ, ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὀρθοτομοῦντα τόν λόγον τῆς ἀληθείας. Τάς δέ βεβήλους κενοφωνίας περιΐστασο. ἐπί πλεῖον γάρ προκόψουσιν ἀσεβείας, καί ὁ λόγος αὐτῶν ὡς γάγγραινα νομήν ἕξει. ὧν ἐστιν Ὑμέναιος καί Φιλητός, οἵτινες περί τήν ἀλήθειαν ἠστόχησαν, λέγοντες τήν ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι, καί ἀνατρέπουσι τήν τινων πίστιν. Ὁ μέντοι στερεός θεμέλιος τοῦ Θεοῦ ἕστηκεν, ἔχων σφραγῖδα ταύτην. Ἔγνω Κύριος τούς ὄντας αὐτοῦ. καί, ἀποστήτω ἀπό ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τό ὄνομα Κυρίου

Ἀλληλούϊα (γ΄) Ἦχος πλ. β’. (Ψαλμός ξδ’- ρα’). 

Στίχ. Μακάριοι οὕς ἐξελέξω καί προσελάβου, Κύριε. 

Καί τό μνημόσυνον αὐτῶν εἰς γενεάν καί γενεάν.

Ἑρμηνεία τοῦ Ἀποστόλου ὑπό Ι. Θ. Κολιτσάρα

Τέκνον Τιμόθεε, ἀξιόπιστος εἶναι ὁ λόγος. διότι ἐάν ἀπεθάναμεν, διά τοῦ βαπτίσματος, μαζῆ μέ τόν Χριστόν, μαζῆ του καί θά ζήσωμεν αἰωνίως καί εἰς τήν μέλλουσαν ζωήν. Ἐάν ὑπομένωμεν τάς θλίψεις, ὅπως εἰς τόν τέλειον βαθμόν τάς ὑπέμεινεν Ἐκεῖνος, καί θά βασιλεύσωμεν μαζῆ μέ αὐτόν. Ἐάν ὅμως τόν ἀρνούμεθα καί Ἐκεῖνος θά μᾶς ἀρνηθῆ. Ἐάν ἡμεῖς δεικνύωμεν ἀπιστίαν καί ἀμφιβολίαν εἰς ὅσα μᾶς ἔχει ὑποσχεθῆ, Ἐκεῖνος ὅμως μένει πιστός εἰς τάς ὑποσχέσεις του. Δέν μπορεῖ νά ἀρνηθῆ τόν ἑαυτό του καί νά ἀθετήση τούς λόγους του. Αὐτά νά ὑπενθυμίζης εἰς τούς πιστούς, ἐξορκίζων αὐτούς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου νά μή λογομαχοῦν καί φιλονεικοῦν, διότι αἱ φιλονεικίαι αὐταί ὄχι μόνον χρήσιμοι δέν εἶναι, ἀλλά φέρουν καταστροφήν εἰς τούς ἀκούοντας. Προσπάθησε μέ ζῆλον καί δραστηριότητα νά ἀναδείξης καί νά παραστήσης τόν ἑαυτόν σου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἄμεπτον καί τέλειον, ἐργάτην πού δέν φοβᾶται μήπως ἐντροπιασθῆ δι’ ἀμέλειαν ἤ ἀτέλειαν τοῦ ἔργου του, καί ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τόν ὀρθόν δρόμον εἰς τό κήρυγμα τῆς ἀληθείας τοῦ Εὐαγγελίου. Ἀπόφευγε δέ τάς ἀσεβεῖς ματαιολογίας, πού δέν ἔχουν ὑγιές καί οὐσιαστικόν περιεχόμενον, διότι αὐτοί, πού τάς λέγουν καί τάς ἀκολουθοῦν, θά προχωρήσουν καί θά περιπέσουν εἰς μεγαλυτέραν ἀσέβειαν. Καί ἡ διδασκαλία αὐτῶν σάν γάγγραινα θά ἁπλωθῆ καί θά καταφάγη καρδίας. Μεταξύ αὐτῶν τῶν ψευδοδιδασκάλων εἶναι ὁ Ὑμέναιος καί ὁ Φιλητός, οἱ ὁποῖοι ἐξέπεσαν καί ἀπεπλανήθησαν ἀπό τήν ἀλήθειαν, μέ τό νά λέγουν ὅτι τάχα ἡ ἀνάστασις ἔχει πλέον γίνει καί κρημνίζουν ἔτσι τήν πίστιν μερικῶν. Ὁ στερεός ὅμως καί θεμελιωμένος εἰς τήν ὀρθήν πίστιν τοῦ Θεοῦ, στέκει ἀκλόνητος, ἔχων αὐτήν τήν σφραγῖδα καί ἐπιγραφήν: «Ἐγνώρισε ὁ Κύριος ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἰδικοί του». Καί «ἄς φύγη μακρυά ἀπό κάθε ἀδικίαν ἐκεῖνος, πού ὁμολογεῖ καί ἐπικαλεῖται τό ὄνομα τοῦ Κυρίου.

Λόγος εἰς τό Εὐαγγέλιον Σαββάτου 

Ἐκ τῆς Φιλοκαλίας 

Οἱ θεῖοι Πατέρες δέν παρέδωσαν ὅλοι πάντοτε ὁλόκληρη τήν προσευχή, ἀλλά ἄλλος ὁλόκληρη, ἄλλος τή μισή, ἄλλος ἕνα μέρος καί ἄλλος διαφορετικά, ἀνάλογα ἴσως μέ τή δύναμη καί τήν κατάσταση τοῦ πρσευχομένου. Ὁ θεῖος Χρυσόστομος τήν παραδίδει ὁλόκληρη λέγοντας: «Σᾶς παρακαλῶ, ἀδελφοί, ποτέ νά μήν καταπατήσετε ἤ νά καταφρονήσετε τόν κανόνα τῆς προσευχῆς· γιατί ἄκουσα κάποιους πατέρες νά λένε κάποτε: «Ποιός εἶναι ὁ μοναχός, ἄν καταπατήσει ἤ καταφρονήσει τόν κανόνα του;» Μᾶλλον ὀφείλει, εἴτε τρώγει εἴτε πίνει εἴτε κάθεται εἴτε ἐκτελεῖ διακόνημα εἴτε περπατᾶ εἶτε κάτι ἄλλο κάνει, νά κράζει ἀδιάλειπτα τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ ἐλέησόν με», ὥστε ἡ μνήμη αὐτή τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ νά ἐρεθίσει σέ πόλεμο τόν ἐχθρό. Γιατί ἡ ψυχή πού βιάζει τόν ἑαυτό της θά τά βρεῖ ὅλα, εἴτε πονηρά εἶτε ἀγαθά, μέ τή μνήμη. Πρῶτα θά δεῖ μέσα στήν καρδιά του τό κακό, καί τότε θά βρεῖ τά ἀγαθά. Γιατί ἡ μνήμη εἶναι πού θά ξεσηκώσει τόν δράκοντα καί ἡ μνήμη θά τόν ταπεινώσει· ἡ μνήμη θά ἐλέγξει τήν ἁμαρτία πού κατοικεῖ μέσα σας καί ἡ μνήμη θά τόν ἀφανίσει καί θά κινήσει ὅλη τη δύναμη τοῦ ἐχθροῦ μέσα στήν καρδιά· καί ἡ μνήμη θά τή νικήσει καί θά τήν ξεριζώσει σιγά – σιγά. Ἔτσι τό ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ κατεβαίνοντας στό βάθος τῆς καρδιᾶς, θά ταπεινώσει τόν δράκοντα πού ἐξουσιάζει τά μέρη τῆς καρδιᾶς καί θά σώσει καί θά ζωοποιήσει τήν ψυχή. Κράτησε λοιπόν ἀδιάλειπτα τό ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, γιά νά καταπιεῖ ἡ καρδιά τόν Κύριο καί ὁ Κύριος τήν καρδιά καί νά γίνουν τά δύο ἕνα. Τό ἔργο ὅμως αὐτό δέν εἶναι ζήτημα μιᾶς ἡμέρας ἤ δύο, ἀλλά πολλοῦ χρόνου καί καιροῦ. Γιατί χρειάζεται πολύς ἀγώνας καί χρόνος γιά νά ἐξοριστεῖ ὁ ἐχθρός καί νά κατοικήσει μέσα ὁ Χριστός». Καί πάλι λέει: «Πρέπει νά ἀσφαλίζομε καί νά ἠνιοχοῦμε καί νά χαλιναγωγοῦμε τό νοῦ καί νά ἀναχαιτίζομε κάθε λογισμό καί κάθε ἐνέργεια τοῦ πονηροῦ μέ τήν ἐπίκληση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καί ὅπου στέκεται τό σῶμα, ἐκεῖ νά εἶναι καί ὁ νοῦς, γιά νά μή βρίσκεται τίποτε μεταξύ τοῦ Θεοῦ καί τῆς καρδιᾶς σάν μεσότοιχος ἤ φραγμός πού νά σκοτίζει τήν καρδιά καί νά χωρίζει τό νοῦ ἀπό τό Θεό. Κι ἄν καμιά φορά ἀρπάξει κάτι τό νοῦ, δέν πρέπει αὐτός νά χρονοτριβεῖ στούς λογισμούς, γιά νά μή τοῦ καταλογιστεῖ ἡ συγκατάθεση στούς λογισμούς σάν πράξη τήν ἡμέρα τῆς κρίσεως ἐνώπιον τοῦ Κυρίου ὅταν θά κρίνει ὁ Θεός τά μυστικά τῶν ἀνθρώπων. Ἀπαλλαγεῖτε λοιπόν γιά πάντα ἀπό τούς περισπασμούς καί μείνετε κοντά στόν Κύριο τό Θεό μας μέχρις ὅτου μᾶς σπλαχνιστεῖ καί μή ζητᾶτε τίποτε ἄλλο παρά μόνο τό ἔλεος ἀπό τόν ἔνδοξο Κύριο. Ζητώντας ὅμως τό ἔλεος, νά τό ζητᾶτε μέ ταπεινή καί ἀξιολύπητη καρδιά· καί φωνάζετε ἀπό τό πρωί μέχρι τό βράδυ, κι ἄν εἶναι δυνατό καί ὅλη τή νύχτα, τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με». Καί βιάσετε τό νοῦ σας σ’ αὐτό τό ἔργο μέχρι θανάτου. Γιατί αὐτό τό ἔργο χρειάζεται μεγάλη βία, ἐπειδή εἶναι στενή ἡ πύλη καί ὅλο δυσκολίες ὁ δρόμος πού ὁδηγεῖ στή ζωή καί μπαίνουν σ’ αὐτή ὅσοι βιάζουν τόν ἑαυτόν τους. Σᾶς παρακαλῶ, λοιπόν, μή χωρίζετε τίς καρδιάς σας ἀπό τό Θεό, ἀλλά νά μένετε κοντά Του καί νά τίς φυλάγετε μαζί μέ τή μνήμη τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ πάντοτε, ἕως ὅτου φυτευθεῖ τό ὄνομα τοῦ Κυρίου μέσα στήν καρδιά σας κι αὐτή πιά νά μή σκέφτεται τίποτε ἄλλο, γιά νά δοξαστεῖ ὁ Χριστός μέσα σας». Πρίν ἀπό τό Χρυσόστομο βέβαια, ὁ μέγας Παῦλος ἀναφέρει τό τμῆμα «Κύριε Ἰησοῦ», γράφοντας: «Ἄν ὁμολογήσεις μέ τό στόμα σου Κύριον τόν Ἰησοῦν καί πιστέψεις μέ τήν καρδιά σου ὅτι ὁ Θεός τόν ἀνέστησε ἐκ νεκρῶν, θά σωθεῖς. Γιατί ὅποιος πιστεύει μέ τήν καρδιά του ὁδηγεῖτε στή δικαίωση, κι ὅποιος ὁμολογεῖ μέ τό στόμα του ὁδηγεῖτε στή σωτηρία». Καί πάλι: «Κανείς δέν μπορεῖ νά πεῖ «Κύριε Ἰησοῦ» παρά μόνο μέ Ἅγιο Πνεῦμα». Προσθέτει τό «μέ Ἅγιο Πνεῦμα» ἐννοῶντας «ὅταν ἡ καριδά δεχτεῖ τήν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» μέ τήν ὁποία καί προσεύχεται. Τοῦτο εἶναι γνώρισμα ἐκείνων πού πρόκοψαν καί ἀξιώθηκαν νά δεχτοῦν μέ αἴσθηση τό Χριστό νά κατοικεῖ μέσα τους. Σύμφωνα μέ αὐτά λέει καί ὁ Ἅγιος Διάδοχος: «Ἀπαιτεῖ ὁπωσδήποτε ἀπό ἐμᾶς ὁ νοῦς, ὅταν τοῦ φράξομε μέ τή μνήμη τοῦ Θεοῦ ὅλες τίς διεξόδους, νά τοῦ ἀναθέσομε κάποιο ἔργο πού νά ἱκανοποιεῖ τήν ἐνεργητικότητά του. Πρέπει λοιπόν νά τοῦ δίνομε γιά πλήρη ἐργασία τό «Κύριε Ἰησοῦ». Γιατί κανείς δέν μπορεῖ νά πεῖ «Κύριε Ἰησοῦ» παρά μόνο μέ τό φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Πρέπει ὅμως ὁ νοῦς νά μελετᾶ ἀδιάκοπα τά λόγια αὐτά μέσα στά βάθη του, γιά νά μήν ξεφεύγει σέ διάφορες φαντασίες. Ὅσοι μελετοῦν ἀκατάπαυστα αὐτό τό ἔνδοξο καί πολυπόθητο ὄνομα στό βάθος τῆς καρδιᾶς τους, αὐτοί μποροῦν νά βλέπουν κάποτε καί τό φῶς τοῦ νοῦ τους. Καί τοῦτο ἐπειδή, ὅταν τό ὄνομα αὐτό κρατεῖται ἀπό τή διάνοια μέ πολλή φροντίδα, κατακαίει ὅλη τήν ἀκαθαρσία πού σκεπάζει τήν ψυχή· κι αὐτό ἡ ψυχή τό αἰσθάνεται ἔντονα, γιατί ὁ Θεός μας εἶναι φωτιά πού κατακαίει. Καί μέ αὐτό ὁ Κύριος πρασκαλεῖ τήν ψυχή σέ μεγάλη ἀγάπη τῆς Δόξας Του. Γιατί ὅταν πολυκαιρίζει μέσα μας τό ἔνδοξο καί πολυπόθητο αὐτό ὄνομα μέ τή μνήμη τοῦ νοῦ, μᾶς φέρνει τή συνήθεια μέ τή θέρμη τῆς καρδιᾶς νά ἀγαποῦμε τήν ἀγαθότητά Του, ἀφοῦ δέν ὑπάρχει πλέον κανένα ἐμπόδιο. Αὐτό εἶναι τό πολύτιμο μαργαριτάρι, τό ὁποῖο μπορεῖ ν’ ἀποκτήσει κανείς ἀφοῦ πουλήσει ὅλη τήν περιουσία του, καί νά ἔχει ἀνέκφραστη χαρά πού τό βρῆκε». Ὁ Ἅγιος Ἡσύχιος πάλι, συνιστώντας τό «Χριστέ Ἰησοῦ», γράφει: «Ἡ ψυχή πού θά πετάξει ψηλά στόν ἀέρα διά τοῦ θανάτου, στίς πύλες τοῦ οὐρανοῦ, ἔχοντας μαζί της ὡς ὑπερασπιστή τόν Ἰησοῦ, οὔτε ἐκεῖ θά ντραπεῖ τούς ἐχθρούς της, ἀλλά μέ παρρησία, ὅπως τώρα, θά μιλήσει μπροστά στίς οὐράνιες πύλες πρός αὐτούς· μόνο νά μήν ἀποκάμει μέχρι 4 τήν ὥρα τοῦ θανάτου νά φωνάζει πρός τόν Χριστόν Ἰησοῦν μέρα καί νύχτα. Καί Αὐτός θά τῆς ἀποδώσει γρήγορα τό δίκαιό της, σύμφωνα μέ τήν ἀληθινή καί θεία ὑπόσχεση πού ἔδωσε μιλώντας γιά τόν ἄδικο δικαστή. Σᾶς βεβαιώνω, θά τῆς ἀποδώσει τό δίκαιό της καί στήν παροῦσα ζωή καί μετά τήν ἔξοδό της ἀπό τό σῶμα». Ὁ Ἰωάννης τῆς Κλίμακος ἀναφέρει μόνο τό «Ἰησοῦ», λέγοντας: «Μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ μαστίγωνε τούς ἐχθρούς γιατί δέν ὑπάρχει ἰσχυρότερο ὅπλο στόν οὐρανό καί στή γῆ», καί δέν προσθέτει καμιά ἄλλη λέξη. Καί πάλι λέει: «Ἄς προσκολληθεῖ ἡ ἀναπνοή σου στή μνήμη τοῦ Ἰησοῦ καί τότε θά ἀντιληφθεῖς τήν ὠφέλεια τῆς ἡσυχίας».

Κατηχήσεις 

Τοῦ ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολύμων 

Προκατήχησις. Μέρος Β

Νά παρακολουθεῖς συνέχεια τίς Κατηχήσεις, ἄν καί παρατείνουμε πολύ τό λόγο λέγοντας πολλά, γιά νά μήν ξεστρατίσει ὁ λογισμός σου. Παίρνεις ἐδῶ ὅπλα γιά νά πολεμήσεις τόν ἐχθρόν σου. Ἐφοδιάζεσαι μέ ὅπλα ἐναντίον τῶν αἱρέσεων, τῶν Ἰουδαίων, τῶν Σαμαρειτῶν, τῶν εἰδωλολατρῶν. Ἔχεις πολλούς ἐχθρούς. Προμηθεύσου λοιπόν πολλά βέλη. Ἔχεις πολλούς νά χτυπήσεις καί πρέπει νά μάθεις πῶς θά καταστηλιτεύσεις τόν εἰδωλολάτρη, πῶς θά ἀγωνιστεῖς ἐναντίον τοῦ αἱρετικοῦ, ἐναντίον τοῦ Ἰουδαίου καί ἐναντίον τοῦ Σαμαρείτη. Τά ὅπλα εἶναι ἕτοιμα καί ἀκόμα πιό ἕτοιμο εἶναι τό ξίφος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (πρβλ. Ἐφεσ. 6, 17). Πρέπει νά τεντώσεις τό δεξί σου χέρι, μέ τη δύναμη τῆς καλῆς προαίρεσής σου, γιά νά πολεμήσεις στόν πνευματικό πόλεμο τοῦ Κυρίου, νά νικήσεις τίς ἐνάντιες δυνάμεις καί νά ἀναδειχτεῖς ἀήττητος μπροστά σέ κάθε ἐνέργεια καί ραδιουργία τῶν αἱρετικῶν.

 Σοῦ δίνω ἀκόμα καί αὐτή τήν ἐντολή: Νά μάθεις καλά αὐτά πού ἀκοῦς ἐδῶ καί νά τά τηρήσεις σ’ ὅλη σου τη ζωή. Μή νομίσεις ὅτι ὅσα λέγονται ἐδῶ μοιάζουν μέ τίς συνηθισμένες ὁμιλίες. Καί ἐκεῖνες εἶναι καλές καί ἀξιόπιστες, ἀλλά μπορεῖς καί ἀργότερα, ἄν σήμερα ἀμελήσεις, νά μάθεις ὅσα λέγονται σ’ αὐτές. Ἄν ἀμελήσεις ὅμως καί δέν ἐντυπωθεῖς σήμερα τοῦτα τά διδάγματα, πού ἀκούγονται συνέχεια ἐδῶ καί πού ἔχουν σχέση μέ τό λουτρό τῆς ἀναγέννησης, πότε θά κατορθώσεις νά τό κάνεις; Ἄς ὑποθέσουμε ὅτι εἶναι κατάλληλος καιρός νά φυτευθοῦν τά δένδρα. Ἄν δέν σκάψουμε τώρα καί δέν ἀνοίξουμε βαθεῖς λάκκους, πότε ἄλλοτε μπορεῖ νά φυτευθεῖ μέ ἐπιτυχία ἕνα δένδρο πού τώρα θά κακοφυτευθεῖ; Παράβαλε τήν Κατήχηση μέ μιά οἰκοδομή. Δέν θά ἔχουμε κανένα ἀπολύτως κέρδος ἀπό τόν κόπο μας, ἄν δέν σκάψουμε καί δέν βάλουμε τώρα θεμέλια. Καί τίποτα δέν θά ἔχουμε ἐπιτύχει, ἄν δέν δέσουμε στή συνέχεια μέ σενάζια ὅλη τήν οἰκοδομή, ὥστε νά μήν καταρρεύσει, σέ περίπτωση κάποιας δυσκολίας. Πρέπει μέ σειρά νά δένουμε λιθάρι μέ λιθάρι καί γωνία μέ γωνία. Καί βγάζοντας τά περιττά νά ἀνυψώνουμε τέλεια τήν οἰκοδομή. Ἔτσι καί τώρα ἐδῶ σοῦ προσφέρουμε σάν λιθάρια τίς διδασκαλίες. Ἐσύ πρέπει νά προσέχεις καί νά παρακολουθεῖς ὅσα διδάσκονται γιά τό ζωντανό Θεό, γιά τήν Κρίση, γιά τόν Χριστό, γιά τήν Ἀνάσταση καί γιά πολλά ἄλλα πού θά εἰπωθοῦν στή συνέχεια. Αὐτά πού τώρα ἀναφέρονται εὐκαιριακά, θά προσφερθοῦν τότε συναρμολογημένα καί μέ κάποια σειρά. Ἄν ὅμως ἐσύ δέν τά συνδυάσεις καί δέν θυμηθεῖς καί τά πρῶτα καί τά δεύτερα, ἐκεῖνος πού διδάσκει θά οἰκοδομεῖ, ἐσύ ὅμως θά ἔχεις κακοθεμελιωμένο καί ἑτοιμόρροπο τό οἰκοδόμημα.

Ὅταν παρακολουθεῖς τίς Κατηχήσεις, ἄν κάποιος Κατηχούμενος σέ ρωτήσει τί σᾶς εἶπαν οἱ Κατηχητές, νά μήν ἀναφέρεις τίποτα σέ ὁποιονδήποτε ἄσχετο. Γιατί σοῦ παραδίδουμε μυστήριο καί ἐλπίδα τοῦ μέλλοντα αἰώνα. Κράτησε μυστικά μέσα σου τό μυστήριο, γιά χάρη Ἐκείνου πού θά σέ ἀνταμείψει γι’ αὐτό. Μή σοῦ πεῖ ποτέ κανείς: «Τί βλάπτει νά τό μάθω κι ἐγώ;». Καί οἱ ἄρρωστοι ζητᾶνε κρασί. Ἄν ὅμως τούς τό δώσουμε χωρίς νά πρέπει, τούς κάνουμε νά χάσουνε τό μυαλό τους. Ἔτσι γίνονται δυό κακά. Καί ὁ ἄρρωστος χάνεται καί ὁ γιατρός δυσφημίζεται. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τόν Κατηχούμενο. Ἄν αὐτός ἀκούσει κάτι ἀπό κάποιον πιστό, τότε καί ὁ ἴδιος χάνει τίς φρένες του, γιατί ἐπειδή δέν εἶναι σέ θέση νά τό κατανοήσει, ἐρευνᾶ καί περιγελάει αὐτά πού κηρύττονται, καί ὁ πιστός κατακρίνεται ὡς προδότης. Ἐσύ λοιπόν τώρα στέκεσαι στό σύνορο μεταξύ πιστῶν καί ἀπίστων. Τό νοῦ σου μήν ξεστομίσεις τίποτα. Ὄχι γιατί δέν εἶναι ἄξια καί σπουδαῖα τά ὅσα λέγονται ἐδῶ, ἀλλά γιατί ἡ ἀκοή τοῦ ἄλλου εἶναι ἀνάξια νά τά δέχτεῖ. Κάποτε ἤσουν καί σύ Κατηχούμενος, ἀλλά δέν σοῦ εἶπα αὐτά πού σοῦ λέω τώρα. Ὅταν ἡ πείρα σέ διδάξει τό ὕψος ὅσων ἔμαθες, τότε θά καταλάβεις ὅτι εἶναι ἀνάξιοι οἱ Κατηχούμενοι νά τά ἀκούσουν.

Ὅσοι γραφτήκατε στόν κατάλογο τῶν ὑποψηφίων γιά τό Βάπτισμα, γίνατε γιοί καί θυγατέρες μιᾶς μάννας, τῆς Ἐκκλησίας. Ὅταν ἐρχόσαστε νωρίτερα καί παραμένετε στό χῶρο πού πρόκειται νά γίνουν ἐξορκισμοί, καθένας σας ἄς λέγει κάτι πνευματικά ὠφέλιμο. Ἄν λείπει κάποιος, νά τόν ἀναζητήσετε. Ἄν ἤσουν προσκαλεσμένος σέ συμπόσιο, δέν θά περίμενες καί τούς ἄλλους προσκαλεσμένους; Ἄν εἶχες ἀδελφό, δέν θά ἐνδιαφερόσουν γιά τό συμφέρον του; 

Νά μήν ἀσχολεῖσαι μέ ἄλλα ἀνωφελῆ πράγματα καί νά μή διερωτᾶσαι: «Ἔγινε τίποτα στήν πόλη; Μήπως συνέβηκε τίποτα στή γειτονιά; Μήπως ἔκανε τίποτα ὁ βασιλιάς; Μήπως ἔκανε τίποτα ὁ Ἐπίσκοπος; Μήπως ἔκανε τίποτα ὁ ἱερέας;». Στά οὐράνια στρέψε τό βλέμμα σου. Αὐτά πού σοῦ χρειάζονται τώρα εἶναι τό: «Μείνετε στή σιωπή καί τήν ἐσωτερική ἡσυχία χωρίς περισπασμούς καί μάθετε ὅτι ἐγώ εἶμαι ὁ Θεός» (Ψαλμ. 45, 11). Ἄν δεῖς τούς πιστούς νά διακονοῦν καί νά μήν ἀσχολοῦνται μέ ἄλλες μέριμνες, μάθε ὅτι βρίσκονται μέσα στή Χάρη. Ἐσύ ὅμως βρίσκεσαι ἀκόμα ἀνάμεσα σέ δυό δυνατότητες: Νά δεχτεῖς ἤ νά μή δεχτεῖς τό Βάπτισμα. Νά μήν ἀποστραφεῖς ὅσους διάλεξαν τή ζωή τῆς ἀμεριμνίας πού χαρίζει ἡ πίστη, ἀλλά νά σταθεῖς μπροστά τους μέ δέος.

Ὅταν γίνεται εξορκισμός, μέχρις ὅτου φτάσουν ὅλοι ὅσοι πρόκειται νά δεχτοῦν τούς ἐξορκισμούς, ἄς παραμένουν οἱ ἄντρες μέ τούς ἄντρες καί οἱ γυναίκες μέ τίς γυναῖκες. Ἐδῶ χρειάζεται ἡ κιβωτός τοῦ Νῶε, ὥστε νά εἶναι χωριστά ὁ Νῶε μέ τούς γιούς του καί χωριστά ἡ γυναίκα μέ τίς νύφες του (Γεν. 7, 7). Γιατί παρόλο πού ἡ κιβωτός τότε ἦταν μία καί ἡ πόρτα της κλειστή, ὑπῆρχε τάξη ἐκεῖ μέσα. Τό ἴδιο καί τώρα. Παρόλο πού ἡ Ἐκκλησία εἶναι κλειστή καί ὅλοι ἐμεῖς βρισκόμαστε μέσα, ὅμως πρέπει νά εἶναι τακτοποιημένα μέ σειρά καί διάκριση τά πράγματα. Οἱ ἄντρες νά εἶναι μέ τούς ἄνδρες καί οἱ γυναῖκες μέ τίς γυναῖκες. Ἄς μή γίνει ὁ σκοπός τῆς σωτηρίας πρόφαση γιά ἀπώλεια. Ἄν βέβαια εἶναι γιά καλό σκοπό, μπορεῖτε νά καθόσαστε κοντά ἄντρες καί γυναῖκες, ἀλλά ἄς στέκονται μακριά τά πάθη. Ἐπίσης ὅταν βρίσκονται συγκεντρωμένοι οἱ ἄντρες, ἄς ἔχουν μαζί τους κάποιο ὠφέλιμο βιβλίο καί νά διαβάζει ἕνας γιά νά ἀκοῦνε οἱ ἄλλοι. Ἄν δέν ὑπάρχει κατάλληλο βιβλίο, ὅ ἕνας ἄς προσεύχεται καί ὁ ἄλλος ἄς λέει κάτι χρήσιμο καί ἐποικοδομητικό. Κατά τόν ἴδιο τρόπο καί ἡ συντροφιά τῶν κοριτσιῶν. Ἄς συζητάει γιά κάτι ὠφέλιμο, ἄς ψάλλει ἤ ἄς διαβάζει χαμηλόφωνα. Νά κινοῦνται μόνο τά χείλη, νά μήν ἀκούγεται ὅμως ἀπό τούς διπλανούς ὁ ἦχος τῆς φωνῆς. Γιατί δέν ἐπιτρέπεται νά μιλᾶνε οἱ γυναῖκες στήν Ἐκκλησία (πρβλ. Α΄ Κορ. 14, 34. Α΄ Τιμ. 2, 12). Κατά τόν ἴδιο τρόπο νά συμπεριφέρονται καί οἱ ἔγγαμες χριστιανές γυναῖκες. Νά προσεύχονται ψιθυριστά καί φωνή νά μήν ἀκούγεται (πρβλ. Α΄ Βασ. 1, 13). Ἔτσι θά δεχτεῖ ὁ Θεός τήν προσευχή σου, θά σοῦ χαρίσει τόν Σαμουήλ καί ἡ στείρα ψυχή σου θά γεννήσει τή σωτηρία, γιατί αὐτή ἀκριβῶς τή συμβολική σημασία ἔχει ἡ γέννηση τοῦ προφήτη Σαμουήλ (πρβλ. Α΄ Βασ. 1, 20).

Θέλω νά δῶ τή φροντίδα καί τό ἐνδιαφέρον τοῦ καθενός σας. Εἴθε νά στραφεῖτε στήν εὐλαβική λατρεία τοῦ Θεοῦ μέ φλογερό πόθο καί ζῆλο. Ἄς γίνει στερεή σάν χάλκωμα ἡ ψυχή σας. Σφυροκοπῆστε τή σκληράδα τῆς ἀπιστίας, ἀποβάλετε κάθε περιττό, ὅπως μέ τό σφυροκόπημα ὁ σίδηρος ἀποβάλλει κάθε περιττό στοιχεῖο πού ἔχει πάνω του. Κρατῆστε πάνω σας μονάχα ὅ,τι καθαρό. Ἄς πέσει ἡ σκουριά τοῦ σίδερου κι ἄς μείνει τό μέταλλο καθαρό. Θά ἔρθει καιρός πού ὁ Θεός θά σᾶς φανερώσει ἐκεῖνο τό σκοτάδι πού θά εἶναι φωτεινό σάν ἡμέρα, γιά τό ὁποῖο ἔχει εἰπωθεῖ· «Τό σκοτάδι δέν θά μείνει ἀφώτιστο ἀπό Σένα καί ἡ νύχτα θά λάμψει σάν ἡμέρα» (Ψαλμ. 138, 12). Τότε θά ἀνοιχτεῖ γιά τόν καθένα καί τήν καθεμιά ἀπό σᾶς ἡ πόρτα τοῦ Παραδείσου. Τότε θά ἀπολαύσετε τά εὐωδιαστά καί Χριστοφόρα νερά. Τότε θά ὀνομαστεῖτε χριστιανοί καί θά νιώσετε πραγματικά πῶς ἐνεργεῖ ὁ Θεός μέσα στόν ἄνθρωπο. Ἀπό τώρα κιόλας μπορεῖτε νά ὁραματιστεῖτε καθαρά καί νά δεῖτε στόν οὐρανό τούς χορούς τῶν ἁγίων Ἀγγέλων. Νά δεῖτε τόν Παντοκράτορα Θεό νά κάθετει σέ θρόνο, τόν Υἱόν Του τόν Μονογενή νά βρίσκεται στά δεξιά Του καί τό Ἅγιο Πνεῦμα νά βρίσκεται κι Αὐτό μαζί μέ τόν Πατέρα καί τόν Υἱό, ἐνῶ τά ἀγγελικά τάγματα τῶν Θρόνων καί τῶν Κυριοτήτων νά ἐκτελοῦν τή λειτουργική ἀποστολή τους. Καί τόν καθένα καί τήν καθεμιά σας νά γεύεται τή σωτηρία. Ἀπό τώρα μπορεῖ ν’ ἀντηχεῖ στ΄ αὐτιά σας ὁ χαρμόσυνος ὕμνος πού θά ψάλλουν οἱ Ἄγγελοι, μόλις θά ὁλοκληρωθεῖ μυστηριακά ἡ σωτηρία σας, λέγοντας: «Μακάριοι εἶναι ἐκεῖνοι πού τούς συγχωρέθηκαν τά ἀνομήματα καί καλύφτηκαν μέ τήν μετάνοια τά ἁμαρτήματα» (Ψαλμ. 31, 1). Τότε ἀκριβῶς πού, ὅμοιοι μέ ἀστέρια, θά ὁδηγηθεῖτε μέσα στήν Ἐκκλησία μέ χαρούμενη καί λαμπερή ὄψη καί φωτεινή ψυχή.

Μεγάλο πρᾶγμα τό Βάπτισμα πού σᾶς περιμένει. Εἶναι λύτρο γιά τούς αἰχμαλώτους. Συγχώρεση γιά τά ἁμαρτήματα. Θάνατος τῆς ἁμαρτίας. Ἀναγέννηση γιά τήν ψυχή. Ἔνδυμα φωτεινό. Ἅγια καί ἀνεξίτηλη σφραγίδα. Ὄχημα πού φέρνει στόν οὐρανό. Πραγματική ἀπόλαυση τῆς μακαριότητας τοῦ Παραδείσου. Ἐγκαθιστᾶ στήν ψυχή μας τη Βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Χάρισμα υἱοθεσίας. Παραμονεύει ὅμως στό δρόμο γιά τό Βάπτισμα τρομερός δράκοντας. Πρόσεξε μή σέ δαγκώσει καί σέ δηλητηριάσει μέ τό δηλητήριο τῆς ἀπιστίας. Βλέπει νά σώζονται τόσοι πολλοί καί ψάχνει ὁλόγυρα νά βρεῖ κάποιον νά καταπιεῖ (Πρβλ. Α΄ Πέτρ. 5, 8). Ἐσύ πορεύεσαι πρός τόν Πατέρα τῶν πνευμάτων (πρβλ. Ἑβρ. 12, 9), ἀλλά περνώντας συναντᾶς καί τό δράκοντα. Πῶς λοιπόν θά τόν ἀντιμετωπίσεις; «Βάλε στά πόδια σου σαντάλια πού θά διευκολύνουν. Ὅπως ὁ πολεμιστής φοράει θωρακισμένα ὑποδήματα, ἔτσι καί σύ πρέπει νά ἔχεις κατοχυρωθεῖ μέ τό Εὐαγγέλιο τῆς εἰρήνης» (Ἐφεσ. 6, 15). Κράτησε μέσα στήν ψυχή σου ἀσάλευτη τήν πίστη, δυνατή σάν πανίσχυρη βάση καί θεμέλιο στήν ἐλπίδα, γιά νά ξεφύγεις ἀπό τίς παγίδες τοῦ ἐχθροῦ καί νά φτάσεις στόν Δεσπότη Χριστό. Ἑτοίμασε τήν καρδιά σου νά δεχτεῖ εὐχάριστα τή διδασκαλία καί τήν κοινωνία τῶν ἁγίων Μυστηρίων. Προσευχήσου συχνότερα, γιά νά σέ ἀξιώσει ὁ Θεός νά γνωρίσεις καί τά ἐπουράνια καί ἀθάνατα Μυστήρια. Μή χάνεις στιγμή, οὔτε μέρα, οὔτε νύχτα. Ἀλλά μόλις ἀνοίξεις ἀπό τόν ὕπνο τά μάτια σου, ἀπασχόλησε τό νοῦ σου μέ τήν προσευχή. Κι ἄν δεῖς κανένα αἰσχρό λογισμό νά ἀνεβαίνει στήν ψυχή σου, θυμήσου τήν Κρίση, γιά νά σωθεῖς. Βάθαινε μέ τό νοῦ σου στήν ἀλήθεια, γιά νά ξεχνᾶς ἄπρεπα καί ἄχρηστα πράγματα. Κι ἄν ἀκούσεις κανένα νά σοῦ λέει: «Βουτιέσαι στό νερό καί βαπτίζεσαι; Λείψανε στήν πόλη τά δημόσια λουτρά;». Μάθε πώς ὁ δράκοντας τῆς θάλασσας (πρβλ. Ἡσ. 27, 1) στά σκαρώνει αὐτά. Μήν προσέχεις στό στόμα τοῦ δράκου, ἀλλά στά ἔργα τοῦ Θεοῦ. Φύλαξε λοιπόν μέ κάθε τρόπο τήν ψυχή σου, γιά νά μήν αἰχμαλωτιστεῖ. Ὥστε, παραμένοντας στήν ἐλπίδα, νά ἀξιωθεῖς νά γίνεις καί κληρονόμος τῆς αἰώνιας σωτηρίας.

Ἐμεῖς λοιπόν ὡς ἄνθρωποι αὐτά παραγγέλλουμε καί διδάσκουμε. Ἐσεῖς προσέξτε νά μή μεταβάλετε, ὅσα ὑλικά σᾶς δώσαμε γιά τήν οἰκοδομή σας, σέ χόρτα, καλάμια καί ἄχυρα. Ὥστε, ὅταν τό ἔργο τῆς Κατηχήσεώς σας κριθεῖ ἀπό τόν Θεό, νά μή βρεθοῦμε ἐμεῖς ζημιωμένοι. Προσπαθῆστε νά ἀξιοποιήσετε τό ὑλικό πού σᾶς δώσαμε, ὥστε νά ἀποδειχτεῖ, κατά τήν ὥρα τῆς Κρίσεως, πολύτιμο σάν χρυσάφι, σάν ἀσήμι καί πολύτιμα πετράδια (πρβλ. Α΄ Κορ. 3, 12-15). Δικό μου ἔργο εἶναι ἡ διδασκαλία, δικό σου ἡ προαίρεση καί τοῦ Θεοῦ ἡ τελείωση τοῦ ἔργου τῆς σωτηρίας σου. Ἄς ξυπνήσουμε. Ἄς στερεώσουμε τήν ψυχή. Ἄς ἑτοιμάσουμε τήν καρδιά. Γιά τήν ψυχή τρέχουμε (πρβλ. Παρμ. 7, 23). Σέ αἰώνια ἐγαθά ἐλπίζουμε. Ὁ Θεός εἶναι δυνατός, Ἐκεῖνος γνωρίζει τίς καρδιές σας καί ξέρει καλά ποιός ἀπό σᾶς εἶναι εἰλικρινής καί ποιός ὑποκριτής, καί μπορεῖ τόν μέν εἰλικρινή νά φυλάξει, τόν δέ ὑποκριτή νά τόν κάνει εἰλικρινή καί ἀξιόπιστο. Γιατί μπορεῖ ὁ Θεός καί τόν ἄπιστο ἀκόμα νά κάνει πιστό, μοναχά νά δώσει στόν Θεό ὁ ἄπιστος ἄνθρωπος τήν προαίρεση καί τήν καρδιά του. Εἴθε νά λησμονήσει τά πρῶτα σας ἁμαρτήματα, νά σᾶς φυτέψει στήν Ἐκκλησία, νά σᾶς στρατολογήσει στό δικό Του στρατό, ἁρματώνοντάς σας μέ τά ὅπλα τῆς δικαιοσύνης (πρβλ. Β΄ Κορ. 6, 7). Εἴθε νά σᾶς χαρίσει ἀκόμα τήν ἐκπλήρωση τῶν ὑποσχέσεων τῆς Καινῆς Διαθήκης καί νά σᾶς σφραγίσει μέ τήν ἀνεξίτηλη σφραγίδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος αἰώνια, μέ τή Χάρη τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, στόν Ὁποῖο πρέπει ἡ αἰώνια δόξα. Ἀμήν. 

Ὅτι δέν πρέπει νά ἀντιλέγωμεν μέ τρόπον φιλόνεικον οὐδέ δι’ ἐκεῖνα πού θεωροῦνται καλά, ἀλλά, χάριν τοῦ Θεοῦ, νά ὑποτασσώμεθα, εἰς ὅλα, εἰς τόν πλησίον. 

Ἕνας Γέρων ἀσκητής εἶπεν· ἡ φιλονικεία παραδίδει τόν ἄνθρωπον εἰς τήν ὀργήν καί ἡ ὀργή τόν παραδίδει εἰς τήν τύφλωσιν, ἡ δέ τύφλωσις τόν ἐξωθεῖ νά διαπράξει κάθε κακίαν.

«ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ» 

Ἑβδομαδιαῖον Θρησκευτικόν Περιοδικόν Ὀρθοδόξου Οἰκοδομῆς.

 Ἐκδότης: + Ὁ Λαρίσης & Τυρνάβου Ἀμφιλόχιος τῆς Γνησίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. 

Εὐλογίας χάριν. 

Συντάσσεται ὑπό ἐπιτροπῆς