Γερμανὸς Καραβαγγέλης: Ὁ Ἕλλην φλογερὸς Ἱεράρχης!

 Στὴν πινακίδα ὀδοσήμανσης ἑνὸς στενοῦ δρομίσκου τῆς συνοικίας Ἀμπελοκήπων τῆς Ἀθήνας διαβάζουμε τὸ ὄνομα Γερμανὸς Καραβαγγέλης. Αὐτὴ τὴ μικρὴ τιμὴ ἐπεφύλαξε τὸ μικρόψυχο Ἑλλαδικὸ (κι ὄχι Ἑλληνικὸ) κράτος στὸ μεγάλο ἐθνικὸ ἀγωνιστὴ Μακεδονίας καὶ Πόντου. Ἀκόμη καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ δρομίσκου αὐτοῦ ἴσως νὰ μὴ γνωρίζουν, οἱ περισσότεροι ἀπ΄ αὐτούς, ποιά ἦταν ἡ μεγάλη αὐτὴ μορφὴ τοῦ Μακεδονικοῦ καὶ τοῦ Ποντιακοῦ ἀγῶνα στὶς ἀρχὲς τοῦ περασμένου αἰῶνα. 

Ὁ Γερμανὸς (κατὰ κόσμον Στυλιανὸς) Καραβαγγέλης ὑπῆρξε ἕνας λόγιος κληρικὸς εὐρύτατης μόρφωσης (διδάκτωρ φιλοσοφίας πανεπιστημίου Λειψίας), ἀλλὰ καὶ ὁ ζωντανὸς θρῦλος τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνα καὶ τῆς ἡρωικῆς ἀντίστασης τῶν Ποντίων της Ἀμάσειας μετέπειτα. Ἡ φλόγα Ἑλληνικότητας ποὺ ἔκαιε μέσα του ἦταν ἄσβεστος παρὰ τὶς συνεχεῖς διώξεις ποὺ ὑφίστατο συνεχῶς ἀπὸ τοὺς Βούλγαρους κομιτατζῆδες σὲ συνεργασία μὲ τοὺς Τούρκους στὴ Μακεδονία καὶ ἀπὸ τοὺς Νεότουρκους στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου στὴ συνέχεια. 

ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 

Ὁ γιγαντόσωμος στὸ παράστημα, ἀλλὰ καὶ μεγαλόφρων σὲ Ἑλληνικότητα Γερμανὸς στάλθηκε ἀπὸ τὸ οἰκουμενικὸ πατριαρχεῖο ὡς ἐπίσκοπος Καστοριὰς τὸ 1900, σὲ μία περίοδο ποὺ ὁ Μακεδονικὸς ἀγῶνας κατὰ τῶν Βουλγάρων κομιτατζήδων ἦταν στὴν πιὸ κρίσιμη καμπή του. Ἦταν αὐτὸς ποὺ ἀφύπνισε τὸ Ἑλληνικὸ πνεῦμα στὴν ψυχὴ τοῦ «Ἀετοῦ των Κορεστείων», τοῦ θρυλικοῦ μακεδονομάχου Κώττα Χρήστου, προσφέροντας στὸν Ἀγῶνα ἕναν μεγάλό «καπετάνιο», ὅταν ἡ τρομοκρατία τῶν Βουλγάρων φάνταζε ἀπροσπέλαστη. Μὲ τὴν συνδρομὴ τοῦ ἱεράρχη, σπεύδουν στὴν ἄνιση καὶ πολυαίμακτη τούτη μάχη καὶ ὁ Παῦλος Μελάς, ὁ Ἴων Δραγούμης, ὁ Τέλλος Ἀγαπηνὸς (Τέλλος Ἄγρας), ὁ Γιῶργος Κατεχάκης, ὁ Κων/νὸς Μαζαράκης, ὁ Γεώργιος Τσόντος καὶ πολλοὶ ἄλλοι Μανιάτες, Κρητικοί, Θεσσαλοί, ποὺ συνέρρεαν ἀπὸ παντοῦ γιὰ νὰ δώσουν τὸ αἷμα καὶ τὴν ψυχή τους, δίπλα στοὺς ντόπιους Μακεδόνες, στὴν ἀγωνιζόμενη ἐκεῖ στὸ βορὰ Ἑλληνικὴ πατρίδα. 

Ὅμως ὁ Γερμανὸς Καραβαγγέλης ἂν καὶ στάλθηκε στὴ Μακεδονία ὡς ἱεράρχης, σύντομα ἔγινε ἡ ψυχὴ τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνα μὲ τὴν ἀκάματη Ἑλληνοψυχία του καὶ στήριξη τοῦ φρονήματος τοῦ ἀγωνιζόμενου τότε λαοῦ τῆς Μακεδονίας. Μὲ τὴν ὀργάνωση ἔνοπλων σωμάτων αὐτοάμυνας καὶ τὴ διαφώτιση τῆς Ἑλληνικῆς καὶ παγκόσμιας κοινῆς γνώμης κατόρθωσε νὰ κινήσει τὸ ἑλληνικὸ καὶ διεθνὲς ἐνδιαφέρον γιὰ τὸν ἡρωικὰ διεξαγόμενο ἀγῶνα τῶν Μακεδόνων. Ἐπιβλητικὸς πάνω στὸ ἄσπρο ἄλογό του καὶ μὲ τὸ ράσο του νὰ ἀνεμίζει τριγυρνοῦσε στὰ χωριὰ τῆς βασανισμένης Μακεδονίας γαλβανίζοντας τὸ ἐθνικὸ φρόνημα, θυμίζοντας τὰ κλέη τῆς ἀρχαίας πατρίδας κι ἀναπτέρωνε τὶς ἐλπίδες γιὰ τὴν ἐθνικὴ ἀναγέννηση. 

Λίγα χρόνια πρίν, ὁ ὑπέροχος προφήτης τῆς ἐπανελλήνισης τῶν Ρωμιῶν Περικλῆς Γιαννόπουλος εἶχε διασαλπίσει: πᾶς παππᾶς, αἰσθανόμενος πρῶτα παπᾶς καὶ μετά ΄Ἕλλην, ξουραφισθήτω! Σὲ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς αὐστηρῆς ρήσης τοῦ Π. Γιαννόπουλου πολλὲς γενειάδες ἱερωμένων θὰ κινδύνευαν νὰ ἀφανιστοῦν, ὄχι ὅμως τοῦ φλογεροῦ Ἕλληνα Γερμανοῦ Καραβαγγέλη, τὴ σωματικὴ καὶ ψυχικὴ μνήμη τοῦ ὁποίου ἡ ἑλληνικότητα εἶχε σφραγίσει ἀνεξίτηλα. Τέτοιου ἱεράρχες ἀνέδειξε ἀρκετοὺς τὸ Ἑλληνικὸ γένος, μερικοὶ τῶν ὁποίων πλήρωσαν μὲ τὴ ζωή τους τὴν ἔμπρακτη πίστη τους στὰ πεπρωμένα τῆς φυλῆς των. 

Ἡ ἔντονα πατριωτικὴ δράση ὅμως τοῦ Γερμανοῦ Καραβαγγέλη ἐνάντια στὰ σχέδια τῆς Βουλγαρικῆς ἐπεκτατικῆς πολιτικῆς εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας δὲν ἄργησε νὰ συναντήσει τὴν ἀντίδραση τῆς Βουλγαρικῆς προπαγάνδας καὶ πολιτικῆς, ἡ ὁποία ὑποκινοῦσα τὶς πρεσβεῖες Ρωσίας καὶ Ἀγγλίας στὴν Κωνσταντινούπολη, πέτυχε τὴν ἀπαγόρευση τῶν περιοδειῶν τοῦ ἱεράρχη καὶ τὴν ἀνάκλησή του στὸ πατριαρχεῖο μὲ ἀπόφαση τοῦ τότε πατριάρχη Ἰωακεὶμ Γ΄. φυσικὰ ὁ πατριάρχης διέταξε τὴν ἀνάκληση ὑποκύπτων στὶς πιέσεις τῆς Ὑψηλῆς Πύλης. Ὅμως ὁ σπόρος ποὺ ὁ Γερμανὸς ἔσπειρε στὴ γῆ τῆς πολύπαθης Μακεδονίας δὲ θὰ ἀργοῦσε νὰ βλαστήσει καὶ νὰ φέρει σύντομα τὴν ἀνοιξιάτικη ἀνθοφορία τῆς Μακεδονικῆς ἀπελευθέρωσης λίγα χρόνια ἀργότερα. 

ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΜΑΣΕΙΑΣ ΠΟΝΤΟΥ 

Στὴν Κωνσταντινούπολη πλέον ὁ Γερμανός, μετὰ τὸ θάνατο τοῦ πατριάρχη Ἰωακείμ, ἐκλέγεται τοποτηρητὴς τοῦ πατριαρχικοῦ θρόνου μέχρι τὴν ἀνάρρηση στὸ θρόνο τοῦ νέου πατριάρχη Γερμανοῦ Ε΄. Ἡ μὴ ἐκλογὴ τοῦ Γερμανοῦ Καραβαγγέλη στὸ θρόνο ὀφείλετο στὴν ἀντίδραση τῶν Τούρκων, λόγῳ τῆς δράσης του στὴ Μακεδονία καὶ Θράκη, ἐνῷ εἶχε ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα γιὰ πατριάρχης. Ὁ νέος πατριάρχης Γερμανὸς Ε΄ ἀποστέλλει πλέον τὸν Γερμανὸ ὡς ἐπίσκοπο στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου, μὰ καὶ ἐκεῖ ὁ φλογερὸς ἀγωνιστὴς Γερμανὸς δὲν περιορίζεται στὰ αὐστηρῶς ποιμαντικά του καθήκοντα, ἀλλὰ στηρίζει μὲ ὅλες του τὶς δυνάμεις τὸν Ποντιακὸ πληθυσμὸ ποὺ ὑφίστατο τότε τὸν Τουρκικὸ φανατισμὸ μὲ διώξεις, σφαγές, ἐξανδραποδισμούς, ἐκ μέρους τοῦ ἀπάνθρωπου γιὰ τὶς ξένες θρησκευτικὲς μειονότητες Νεοτουρκικοῦ κινήματος. Ἐξ αἰτίας τῆς δράσης του αὐτῆς ὁ Γερμανὸς συλλαμβάνεται ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ φυλακίζεται. Γλυτώνει ὅμως τὴν ἀγχόνη γιὰ τὴν ὁποία τὸν προόριζαν χάρη στὴν ἀνακωχὴ ποὺ ὑπογράφηκε τὸ 1917 λόγῳ τῆς λήξης τοῦ Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στὸν ὁποῖο οἱ Τοῦρκοι βρέθηκαν στὸ πλευρὸ τῶν ἡττημένων. Συνεχίζει ὅμως ὁ μητροπολίτης Ἀμάσειας στηρίζοντας τὴν ἐθνικὴ δράση των Ποντίων, ποὺ πλέον λόγῳ τῶν συνεχῶν Τουρκικῶν διωγμῶν, ἀποζητοῦν ἀπὸ τὴ διεθνῆ κοινότητα τὴν ἀνεξαρτητοποίηση τοὺς καὶ τὴ δημιουργία ἀνεξάρτητου Ποντιακοῦ κράτους. Στὴν ἐπιδίωξή τους αὐτὴ ὁλόθερμος ἐπίκουρος προσῆλθε ὁ Γερμανὸς κινητοποιῶντας προσωπικότητες τῆς Εὐρώπης ὑπέρ των Ποντίων καὶ τῶν πόθων τους γιὰ τὴ δημιουργία ἐλεύθερου Ποντιακοῦ κράτους. 

Ἐνῷ ὅμως ἤδη εἶχε ὑπογραφεῖ ἡ συνθήκη του Μούδρου, τὸ Νοέμβριο τοῦ 191, στὰ μέσα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ ἴδιου ἔτους, ὁ τότε πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ μετέπειτα ὀνομασθεὶς «ἐθνάρχης» Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἦλθε ἀντίθετος πρὸς τοὺς ἐθνικοὺς πόθους των Ποντίων γιὰ τὴ δημιουργία τῆς ἐλεύθερης νέας πατρίδας των. Ἔτσι ἀντὶ νὰ ὑποστηρίξει τὸ αἴτημά τους, ὑπέβαλε ὑπόμνημα στὴ Διάσκεψη εἰρήνης καὶ πρότεινε ὁ Πόντος νὰ προσαρτιστεὶ στὸ τότε σχεδιαζόμενο μεγάλο Ἀρμενικὸ κράτος! Ἦταν ὁ ἴδιος ποὺ τέσσερα χρόνια πρὶν εἶχε παραχωρήσει τὴν Ἑλληνικότατη νῆσο Σάσων (ἀνῆκε στὰ Ἑπτάνησα) στοὺς Ἀλβανούς. Ἦταν ἡ πρώτη φορά, στὴ μακραίωνη Ἑλληνικὴ ἱστορία, ποὺ Ἕλλην ἡγέτης παραχωροῦσε σὲ ἀντίπαλη χώρα ἐθνικὸ ἔδαφος χωρὶς πολεμικὴ ἧττα! 

Ὁ Γερμανὸς Καραβαγγέλης γιὰ τὴ δράση του ὑπέρ των Ποντίων θεωρήθηκε ἐχθρὸς τῆς Τουρκιᾶς, ἀπὸ τὸ ἐπαναστατικὸ κίνημα τῶν Κεμαλιστῶν καὶ καταδικάστηκε στὴν ποινὴ τοῦ θανάτου. Διέφυγε ὅμως στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στὴν Ἀθήνα, ὅπου προτάθηκε γιὰ ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν. Ὅμως δὲν ἐπιτεύχθηκε ἡ ἐκλογή του. Ἐκλέχθηκε ὅμως ἐπίσκοπος Ἰωαννίνων (1922) καὶ κατόπιν ἀφοῦ ἀποκαταστάθηκε στὴ μητρόπολη Ἀμασείας (1924) ἐστάλη ὡς ἔξαρχος τοῦ πατριαρχείου στὴ νεοσύστατη μητρόπολη Κεντρώας Εὐρώπης μὲ ἕδρα τὴ Βιέννη. 

Ἐξόριστος ἀπὸ τὴν πατρίδα του τελειώνει εἰρηνικὰ τὴν ἐπίγεια ζωή του στὶς 11 Φεβρουαρίου 1935. Ὁ ἔξοχος αὐτὸς ἱεράρχης εὐτύχησε νὰ δεῖ τὴ Μακεδονία νὰ ἐπανέρχεται στὴ μητρικὴ ἀγκάλη τῆς Ἑλλάδας, ἀλλὰ ἔζησε μὲ σπαραγμὸ καρδίας τὸν ξεριζωμὸ τοῦ Ποντιακοῦ καὶ Μικρασιατικοῦ πληθυσμοῦ μὲ τὸ φρικτὸ σχέδιο ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν, μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος. Τὸ «ἑλληνικὸ» κράτος ἀρνήθηκε νὰ καλύψει ἀκόμη καὶ τὰ ἔξοδα τῆς κηδείας του. Ἡ δὲ μετακομιδὴ τῶν λειψάνων του, ἀπὸ τὴν Βιέννη στὴν Καστοριά, μόλις τὸ 1959 κατέστη δυνατή. Στὴν διαθήκη του, ὁ ξεχασμένος Ἥρωας–Επίσκοπος γράφει: Δὲν χρεωστῶ εἰς οὐδένα οὔτε ὀβολόν. Εἰς τὸ ἔθνος προσέφερα ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ὡς Ἱεράρχης τοῦ ’21. 

ΜΟΡΦΗ ΑΓΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ, ΜΟΡΦΗ ΗΡΩΙΚΗ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ. 

ΑΥΤΟ ΥΠΗΡΞΕ Ὁ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΚΑΡΑΒΑΓΓΕΛΗΣ. 

Ἡ ΕΛΛΑΔΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΩΣ ΤΟΝ ΕΧΕΙ ΛΗΣΜΟΝΗΣΕΙ, ΟΠΩΣ ΤΟΣΟΥΣ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ. 

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ 

https://xrisiavgi.com/2026/02/11/14/10881/