Εὐαγόρας Παλληκαρίδης: Ἀπ’ τὰ σχολικὰ θρανία στὸν ἔνοπλο Ἀγῶνα!

 Ὁ νεαρὸς ποιητὴς Εὐαγόρας Παλληκαρίδης δὲν ἦταν κάποιος ἥρωας τῆς μακρινῆς ἀρχαιότητας, κάποιος ἐπιφανὴς στρατηγὸς μεγάλου πολέμου ἢ τέλος πάντων μιὰ μακρινὴ φιγούρα ἄλλης ἐποχῆς. Ὁ Εὐαγόρας ἦταν ἕνας Ἕλληνας μαθητής, πιθανότατα ὅμοιος μὲ ἐσένα ποὺ διαβάζεις σήμερα αὐτὲς τὶς γραμμές. Ἡ ὁμοιότητα τοῦ αὐτὴ εἶναι ποὺ καθιστᾶ τὴν ἱστορία του βαθιὰ συγκινητικὴ καὶ οἰκεία γιὰ ὅσους ἐξ ἡμῶν ἔχουμε ἐπιλέξει στὴν ζωή μας τὸν δρόμο τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀγῶνα. 

Γεννήθηκε στὶς 28 Φεβρουαρίου 1938 σὲ ἕνα χωριὸ τῆς Πάφου στὴν Ἑλληνικὴ ἀλλὰ κατεχόμενη ἀπὸ τοὺς "συμμάχους" Βρετανούς, Κύπρο. Περνᾶ ὅλες τὶς τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου μὲ ἄριστα. Εἶναι ἕνα παιδὶ χαμηλῶν τόνων, μὲ ἀγάπη γιὰ τὸν ἀθλητισμὸ ἀλλὰ καὶ ἕνα ἀναδυμένο πάθος γιὰ τὴν ποίηση μὲ τὴν ὁποία γεμίζει σιγά-σίγα τὰ σχολικά του τετράδια. Ἡ ἐφηβική του ἡλικία σημαδεύεται ἀνεξίτηλα ἀπὸ τὸ δημοψήφισμα τοῦ 1950, ὅταν οἱ Κύπριοι διακήρυξαν τὴν μαζικὴ ἐπιθυμία τους γιὰ ἕνωση μὲ τὴν Ἑλλάδα. 

Τρία χρόνια ἀργότερα ἡ Κύπρος ἐξακολουθεῖ νὰ βρίσκεται ὑπὸ τὸν ἀποικιακὸ ζυγό. Μάλιστα, οἱ Βρετανοὶ ἑτοιμάζονται νὰ γιορτάσουν τὴν στέψη τῆς νέας βασίλισσας μὲ φιέστες σὲ ὁλόκληρο τὸ νησί. Στὴν περιοχή του Εὐαγόρα ἔχει παραχωρηθεῖ τὸ «Ἰακώβιο Γυμναστήριο», ὅπου ἀθλοῦνταν ὅλα τὰ παιδιὰ τῆς περιοχῆς, γι’ αὐτὸ τὸν σκοπὸ καὶ ἀπὸ μέρες πρὶν στολίζεται μὲ βρετανικὰ σύμβολα καὶ φωτογραφίες των τῆς Ἐλισσάβετ. Τὸ θέαμα ἐξοργίσει ὅλα τὰ Ἑλληνόπουλα τῆς Πάφου. Παραμονὴ τῆς στέψης, μαθητὲς καὶ φοιτητὲς ὀργανώνουν διαδήλωση μὲ αἴτημα νὰ ὑποσταλεῖ ἡ βρετανικὴ σημαία καὶ νὰ ἐκκενωθεῖ τὸ γήπεδό τους ἀπὸ στρατιῶτες καὶ ἀστυνομικούς. 

Ὁ 15χρονος, Εὐαγόρας ἀναρριχᾶται στὸν ἱστό, κατεβάζει καὶ σκίζει τὴν Βρετανικὴ σημαία παραδίδοντας τὴν στὸ πλῆθος ποὺ φωνάζει συνθήματα ἐναντίων τῶν κατακτητῶν! Ὁμάδες τούρκων σπεύδουν νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀστυνομία. Ὁ Εὐαγόρας καὶ οἱ συμμαθητές του συγκρούονται μὲ τὸ κοινὸ μέτωπο τοῦ ἐχθροῦ ἀναγκάζοντας τὸν διοικητὴ νὰ διατάξει ὑποχώρηση γιὰ νὰ μὴν ἐκτεθεῖ τὸ στέμμα λόγῳ τῆς ἡμέρας. Ὁ,τι εἶχε σχέση μὲ τοὺς ἑορτασμοὺς γιὰ τὴν στέψη ἰσοπεδώνεται ἀπὸ τοὺς νεαροὺς ἀγωνιστές. Ἡ Πάφος ἔγινε τὸ μόνο μέρος ὅπου δὲν γιορτάστηκε ἡ στέψη. Ὁ Εὐαγόρας συλλαμβάνεται καὶ ἀφήνεται ἐλεύθερος λόγῳ τῆς ἡλικίας του ἀλλὰ στὴν ἐφηβικὴ ψυχή του ἤδη ἔχει ἀνάψει ἡ φλόγα γιὰ λευτεριά! 

Πλέον ὀργανώνεται μυστικὰ στὴν ΕΟΚΑ καὶ μαζὶ μὲ ἄλλους συμμαθητὲς τουακολουθοῦν καθημερινὰ ὁδηγίες ἀπὸ τὸν ἐπί κεφαλῆς τοῦ τοπικοῦ πυρῆνα. Δύο χρόνια ἀργότερα, τὸν Νοέμβριο τοῦ 1955, οἱ διαδηλώσεις ἔχουν πλέον λάβει ἑβδομαδιαία συχνότητα οἱ Κύπριοι μαθητὲς ἀντιμετωπίζουν Τούρκους καὶ Βρετανοὺς σὲ ὁδομαχίες μὲ μόνο ὅπλο τὰ κοντάρια τῶν Ἑλληνικῶν σημαιῶν ποὺ κρατοῦσαν! Σὲ μιὰ ἀπὸ αὐτὲς τὶς συγκρούσεις ὁ Εὐαγόρας σώζει ἕναν Συναγωνιστή του ἀπὸ τὰ χέρια τῆς ἀστυνομίας γρονθοκοπῶντας τὰ «ὄργανα τῆς τάξεως». Τότε συλλαμβάνεται ἐκ νέου καὶ αὐτὴ τὴν φορὰ ὁδηγεῖται στὸ δικαστήριο, μὲ τὴν κατηγορία τῆς συμμετοχῆς σὲ παράνομη ὀχλαγωγία. 

Ἡ δίκη του ὁρίζεται γιὰ τὶς 6 Δεκεμβρίου καὶ μιὰ μέρα πρὶν ἡ Εὐαγόρας λαμβάνει ἐντολὴ νὰ συναντήσει ἐκτάκτως τὸν τομεάρχη του στὴν ΕΟΚΑ ὁ ὁποῖος τὸν ἐνημερώνει ὅτι ὑπάρχει ἡ πληροφορία πὼς πρόκειται νὰ ὁδηγηθεῖ στὴν φυλακὴ πάρα τὴν προβλεπόμενη ἀθώωση του. Ὁ Εὐαγόρας ἀντιδρᾶ λέγοντας πὼς προτιμᾶ τὸν κίνδυνο τῆς ἄμεσης δράσης ἀπὸ τὰ κελιὰ καὶ δηλώνει ὅτι εἶναι ἤδη ἕτοιμος νὰ συμμετάσχει στὸν ἔνοπλο ἀγῶνα. Ἐπιστρέφει στὸ σπίτι τοῦ ὅπου ἀνακοινώνει στὸν πατέρα του τὴν ἀπόφαση τοῦ νὰ ἀνέβει στὸ βουνὸ ὡς ἀντάρτης καὶ ἀπὸ ἐκεῖ πηγαίνει στὴν ἐκκλησία νὰ ἀποχαιρετίσει τὴν μητέρα του ποὺ προσευχόταν. Μέσῳ μιᾶς συμμαθήτριας τοῦ ἀφήνει στὴν ἕδρα τῆς τάξης του ἕναν φάκελο μὲ ἀποχαιρετιστήριους, ἀλλὰ καὶ προφητικούς, στίχουςπου ἑτοίμαζε πολλὲς μέρες νωρίτερα ἀποκαλύπτοντας τὸν λόγο τῆς φυγῆς του: 

Παλιοὶ συμμαθηταί, 

Αὐτὴ τὴν ὥρα κάποιος λείπει ἀνάμεσά σας, κάποιος ποὺ φεύγει ἀναζητῶντας λίγο ἐλεύθερο ἀέρα, κάποιος ποὺ μπορεῖ νὰ μὴ τὸν ξαναδεῖτε παρὰ μόνο νεκρό. Μὴν κλάψετε στὸν τάφο του, Δὲν κάνει νὰ τὸν κλαῖτε. Λίγα λουλούδια τοῦ Μαγιοῦ σκορπᾶτε του στὸν τάφο. Τοῦ φτάνει αὐτὸ ΜΟΝΑΧΑ. 

Θὰ πάρω μιὰν ἀνηφοριὰ θὰ πάρω μονοπάτια 

νὰ βρῶ τὰ σκαλοπάτια ποὺ πᾶν στὴ Λευτεριά. 

Θ΄ ἀφήσω ἀδέλφια συγγενεῖς, τὴ μάνα, τὸν πατέρα 

μὲσ΄ τὰ λαγκάδια πέρα καὶ στὶς βουνοπλαγιές. 

Ψάχνοντας γιὰ τὴ Λευτεριὰ θά ΄χῷ παρέα μόνη 

κατάλευκο τὸ χιόνι, βουνὰ καὶ ρεματιές. 

Τώρα κι ἂν εἶναι χειμωνιά, θά ΄ρθεῖ τὸ καλοκαίρι 

Τὴ Λευτεριὰ νὰ φέρει σὲ πόλεις καὶ χωριά. 

Θὰ πάρω μιὰν ἀνηφοριὰ θὰ πάρω μονοπάτια 

νὰ βρῶ τὰ σκαλοπάτια ποὺ πᾶν στὴ Λευτεριά. 

Τὰ σκαλοπάτια θ΄ ἀνεβῶ, θὰ μπῶ σ΄ ἐνα παλάτι, 

τὸ ξέρω θὰν ἀπάτη, δὲν θὰν ἀληθινό. 

Μὲσ΄ τὸ παλάτι θὰ γυρνῶ ὥσπου νὰ βρῶ τὸν θρόνο, 

βασίλισσα μιὰ μόνο νὰ κάθεται σ΄ αὐτό. 

Κόρη πανώρια θὰ τῆς πῶ, ἄνοιξε τὰ φτερά σου 

καὶ πᾶρε μὲ κοντά σου, μονάχα αὐτὸ ζητῶ. 

Γειά σας παλιοὶ συμμαθηταί. Τὰ τελευταῖα λόγια τὰ γράφω σήμερα γιά σας. Κι ὅποιος θελήσει γιὰ νὰ βρεῖ ἕνα χαμένο ἀδελφό, ἕνα παλιό του φίλο, ἂς πάρει μιὰν ἀνηφοριὰ ἂς πάρει μονοπάτια νὰ βρεῖ τὰ σκαλοπάτια ποὺ πᾶν στὴ Λευτεριά. Μὲ τὴν ἐλευθερία μαζί, μπορεῖ νὰ βρεῖ καὶ μένα. Ἂν ζῶ, θὰ μ΄ βρεῖ ἐκεῖ. 

Εὐαγόρας Παλληκαρίδης 

Ἔτσι, ὁ Εὐαγόρας γίνεται πλέον μαχητῆς τοῦ ἀνταρτοπολέμου τῆς ΕΟΚΑ γιὰ τὴν Ἕνωση. Ἀγωνίζεται καὶ ξεχωρίζει γιὰ τὴν αὐτοθυσία του ἀλλὰ καὶ τὴν σοβαρότητα του, Εἶναι λιγομίλητος ἀλλὰ πάντα θαρραλέος μπροστάρης, γι’ αὐτὸ καὶ γίνεται ὑπαρχηγὸς τῆς ἀντάρτικης ὁμάδας. Ἡ δράση του αὐτὴ προκαλεῖ μάλιστα τὴν ἐπικήρυξη του ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους μὲ τὸ ἀστρονομικὸ γιὰ τὴν ἐποχὴ ποσὸ τῶν 5000 λιρῶν! 

Στὶς 18 Δεκεμβρίου 1956 μαζὶ μὲ ἄλλους δύο Συναγωνιστές του μετέφεραν ὅπλα καὶ τρόφιμα ἀπὸ τὴ Λυσό. Ξαφνικὰ βρίσκονται ἀντιμέτωποι μὲ βρετανικὴ περίπολο ἡ ὁποία κινοῦνταν βάσει πληροφοριῶν ποὺ εἶχε ἀποσπάσει ἀπὸ χρηματιζομένους προδότες. Οἱ ὑπόλοιποι καταφέρνουν νὰ ξεφύγουν, ὄχι ὅμως καὶ ὁ Εὐαγόρας ποὺ συλλαμβάνεται μὲ τὴν κατηγορία τῆς κατοχῆς καὶ διακίνησης ὁπλισμοῦ. 

Οἱ «ἀνθρωπιστὲς» Βρετανοὶ τὸν ὑποβάλλουν σὲ βασανιστήρια. Ἀρνοῦνται ἐπὶ πολλὲς μέρες στὴν οἰκογένεια τοῦ νὰ τὸν δεῖ. Ὁ ἀστυνομικὸς διευθυντὴς καλεῖ τὸν πατέρα τοῦ ἀγωνιστῆ καὶ θέτει ὡς ὅρο ἐπισκεπτηρίου νὰ τὸν πείσει νὰ καταδώσει τοὺς Συναγωνιστές του! Τότε αὐτὸς σηκώνεται ὄρθιος καὶ ἀπαντᾶ περήφανα: «Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἀρνοῦμαι νὰ δῶ τὸ παιδί μου!» καὶ ἀποχωρεῖ. 

Στὶς 25 Φεβρουαρίου, μετὰ ἀπὸ μιὰ σύντομη δίκη-παρωδία καταδικάζεται σὲ θάνατο δι΄ ἀπαγχονισμοῦ. Ὁ ἴδιος δὲν ἀφήνει περιθώρια στοὺς δικηγόρους του νὰ τὸν ὑπερασπιστοῦν, ἀφοῦ δὲν δέχεται νὰ ἀρνηθεῖ τὴν συμμετοχή του στὸν ἀγῶνα τῆς ΕΟΚΑ: «Γνωρίζω ὅτι θὰ μὲ κρεμάσετε. Ὅ,τι ἔκαμα τὸ ἔκαμα ὡς Ἕλλην Κύπριος ὅστις ζητεῖ τὴν Ἐλευθερίαν του. Τίποτα ἄλλο...». 

Ἀκολουθοῦν ἀλλεπάλληλα διαβήματα ὑπέρ του Εὐαγόρα πρὸς τὴν βασίλισσα τῆς Ἀγγλίας, τὴν Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων καὶ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ὅμως οἱ Βρετανοὶ ἀπορρίπτουν κάθε πρόταση γιὰ ἀλλαγὴ στὴν ποινή. 12 Μαρτίου τον ἐπισκέπτεται ἡ οἰκογένεια τοῦ στὶς κεντρικὲς φυλακὲς ὅπου κρατοῦνταν. Ὁ Εὐαγόρας γαλήνιος τοὺς πληροφορεῖ, πὼς σὲ δύο μέρες θ’ ἀνέβει τὰ σκαλοπάτια τῆς ἀγχόνης. 

Ἀποχαιρετῶντας τους, τοὺς ζήτησε νὰ μὴν λυποῦνται λέγοντας: «Ὁρκίσθηκα νὰ πεθάνω γιὰ τὴν Πατρίδα μου κι ἐτήρησα τὸν ὅρκο μου». Ζητᾶ νὰ τοῦ φέρουν τὸ σταυρό του καὶ μέσα ἀπὸ τὰ πυκνὰ σύρματα τοῦ κελιοῦ τῶν μελλοθάνατων δίνει θάρρος στὰ ἀγαπημένα του πρόσωπα. Στὸ τελευταῖο γράμμα του γράφει: 

Θ΄ ἀκολουθήσω μὲ θάρρος τὴ μοῖρα μου. Ἴσως αὐτὸ νὰ ναὶ τὸ τελευταῖο μου γράμμα. Μὰ πάλι δὲν πειράζει. Δὲν λυπᾶμαι γιὰ τίποτα. Ἂς χάσω τὸ κάθε τι. Μιὰ φορὰ κανεὶς πεθαίνει. Θὰ βαδίσω χαρούμενος στὴν τελευταία μου κατοικία. Τί σήμερα τί αὔριο; Ὅλοι πεθαίνουν μιὰ μέρα. Εἶναι καλὸ πρᾶγμα νὰ πεθαίνει κανεὶς γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὥρα 7:30. Ἡ πιὸ ὄμορφη μέρα τῆς ζωῆς μου. Ἡ πιὸ ὄμορφη ὥρα. Μὴ ρωτᾶτε γιατί. 

Τὴν ἑπόμενη τὸ βράδυ ἐξομολογεῖται καὶ μεταλαμβάνει τῶν ἀχράντων μυστηρίων. Ὁ ἱερέας μεταφέρει τὰ τελευταῖα του λόγια «Εὔχομαι νὰ εἶμαι ὁ τελευταῖος. Τοὺς χαιρετισμοὺς μοῦ εἰς ὅλους, καὶ εὔχομαι σύντομα τὴν ἐλευθερία τῆς Κύπρου». Τὰ μεσάνυκτα, μὲ τὸ χαμόγελο στὰ χείλη, φορῶντας τὸ σταυρό του στὸ λαιμό, προχωράει ἀπτόητος πρὸς τὴν ἀγχόνη. Ὅπως ὅλοι οἱ ἀγωνιστὲς τῆς ΕΟΚΑ πρὶν ἀπὸ αὐτόν, ἀρνεῖται νὰ τοῦ κλείσουν τὰ μάτια. Ἦταν ὁ νεαρότερος ἀλλὰ καὶ ὅπως εὐχήθηκε ὁ τελευταῖος ἀγωνιστὴς ποὺ ἀπαγχονίστηκε ἀπὸ τοὺς Βρετανούς. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸν ἡ ἱστορία πῆρε μιὰ ἄλλη τροπή... 

Ἡ Βρετανοὶ μπορεῖ νὰ μὴν βρίσκονται πλέον σὲ ὁλόκληρη τὴν Κύπρο, ἀλλὰ ὁ πόθος του Εὐαγόρα καὶ τῶν Συναγωνιστῶν του παραμένει ἀνεκπλήρωτος. Τὰ παιδιὰ τῆς ΕΟΚΑ δὲν ἀγωνιστήκαν, φτάνοντας μέχρι τὴν ὑπέρτατη θυσία, οὔτε γιὰ τὴν «δημοκρατία», οὔτε γιὰ τὴν «συνύπαρξη», οὔτε γιὰ τὴν «ἀνεξαρτησία». Τὸ ὄνειρο τῆς ἐλευθερίας ποὺ γέμιζε τὰ τετράδια τοῦ ρομαντικοῦ μαθητῆ ἀπὸ τὴν Πάφο ἦταν ἡ Ἕνωση μὲ τὴν μητέρα Ἑλλάδα καὶ ἡ πραγμάτωση τοῦ ὁράματος τῆς γαλανόλευκης σὲ κάθε ἀλύτρωτη Πατρίδα. Γιὰ τὸ ἴδιο ὅραμα σήμερα ἀγωνιζόμαστε κι ἐμεῖς. 

Μαθητὲς καὶ φοιτητές, νέοι καὶ νέες τοῦ Μετώπου Νεολαίας ἔχουμε δίπλα μας Ἥρωες σὰν τὸν Εὐαγόρα σὲ κάθε μάχη ποὺ δίνουμε. Μᾶς ἑνώνει τὸ κοινὸ Αἷμα ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὅρκος πρὸς τὴν Πατρίδα. Τὰ δικά μας πρότυπα δὲν κραδαίνουν σπασμένα μπουκάλια ὑπὸ τὴν ἐπήρεια οὐσιῶν, δὲν ἠρωοποιοῦνται σὲ θρασύδειλους τσαμπουκᾶδες ἔξω ἀπὸ μπάρ. Τὰ δικά μας πρότυπα ἂν χρειαστεῖ κρατοῦν βαριὰ κοντάρια, φοροῦν μάσκες καὶ παίρνουν ἀκόμα καὶ τὰ ὅπλα, ἀλλὰ πάντα ὑψώνουν σύμβολα Ἐθνικὰ καὶ φεύγουν ἀπὸ αὐτὸν τὸν κόσμο μὲ βλέμμα περήφανο καὶ καθαρό! 

Πηγή: antepithesi.gr 

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ 

https://xrisiavgi.com/2026/03/14/15/156461/