«Κυάμων Ἀπέχεσθε»: Κατὰ τῆς "δημοκρατίας" ἀπὸ τὸν Πυθαγόρα μέχρι τον Παπαδιαμάντη

 Δὲν εἶναι μόνον ὁ Πλάτων, ὁ ὁποῖος ἔγραψε ὅτι ἀπὸ τὴν δημοκρατία γεννιέται ἡ τυραννία, εἶναι καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀρχαῖοι φιλόσοφοι, ἀλλὰ καὶ μεγάλοι τοῦ Πνεύματος τοῦ νέου Ἑλληνισμοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶναι σφοδρὰ ἐπικριτικοὶ σὲ αὐτὸ ποὺ ἀποκαλοῦν "δημοκρατία". 

Καὶ θέτουμε τὸ "δημοκρατία" ἐντὸς εἰσαγωγικῶν γιατί ἐὰν πραγματικὰ ἡ πολιτεία μας ἦταν τὸ κράτος τοῦ Δήμου καὶ ὄχι ὑποχείριο σκοτεινῶν συμφερόντων καὶ ρυπαρῶν προπαγανδιστῶν, τότε ὅλοι θὰ ἦσαν ὑπέρ της. 

Στὴν ἀρχαιότητα ὑπῆρχε μία φράση χαρακτηριστική. Ἡ φράση «κυάμων ἀπέχεσθε» ἀποδίδεται στὸν Πυθαγόρα καὶ σημαίνει «νὰ ἀπέχετε ἀπὸ τὰ κουκιά». Τὰτ κουκιὰ πράγματι μποροῦν νὰ προκαλέσουν δηλητηρίαση. Ἡ ἔκφραση, ὅμως, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν ἀναφέρετο μόνο γιὰ τὴν διατροφή, ἀλλὰ γιὰ τὴν πολιτική, ἀφοῦ στὴν ἀρχαιότητα σὲ πλεῖστες περιπτώσεις, ὅπως στὴν Ἀθηναϊκὴ δημοκρατία οἱ βουλευτὲς ἐκλέγοντο – κληρωνόντουσαν μὲ ὠμὰ κουκιά, ποὺ ρίχνονταν στὴν προσωπική τους κάλπη ("κυαμευτοί"). 

Ὁ Πυθαγόρας, λοιπόν, μᾶς λέει, θεωρῶντας τὴν πολιτικὴ μία μιαρὴ ὑπόθεση, ὅτι πρέπει νὰ ἀπέχουμε ἀπὸ τὶς λεγόμενες δημοκρατικὲς διαδικασίες. Σὲ ἀντίθεση πρὸς αὐτὲς τόσο ὁ ἴδιος ὅσο καὶ οἱ μαθητές του, οἱ Πυθαγόρειοι, εἶχαν πολιτικὲς ἀντιλήψεις Ἀριστοκρατικές. 

Χιλιάδες χρόνια μετὰ ἀναφερόμενος στὴν νεοελληνικὴ πολιτικὴ πραγματικότητα ἔγραφε ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης στοὺς Χαλασοχώρηδες: "Ἀνέκαθεν τὰ ἀξιώματα ἦσαν ἀγοραστά. Καὶ ἀφοῦ ἡ ἐπάρατος πλουτοκρατία εἶναι ἄφευκτον κακόν, κατὰ ποῖον ἄλλον τρόπον θ’ ἀποκτῶνται τ’ ἀξιώματα; Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχασε πρὸ πολλοῦ πᾶσαν ἠθικὴν ἀξίαν, μόνον διὰ χρημάτων εἶναι κτητόν. Καὶ οὕτως ἑπόμενον ἦτο νὰ καταντήσουν τὰ πράγματα." 

Ἀγορασμένα τὰ ἀξιώματα, λοιπόν, ἔγραφε πρὶν ἑκατὸ καὶ πλέον χρόνια ὁ Κοσμοκαλόγερος τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων, Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης καὶ τίποτε κυριολεκτικὰ τίποτε δὲν ἔχει ἀλλάζει ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα. 

Ν.Γ.ΜΙΧΑΛΟΛΙΑΚΟΣ 

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ