Ο #STEVEN_RUNCIMAN & Ο #ΠΛΗΘΩΝ #ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ #ΔΟΥΛΕΙΑ #ΝΟΜΟΣ_ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ #ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ_ΠΟΛΙΤΕΙΑ #ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ_ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ !

 Στὶς 26 Ἰουνίου τοῦ 1452 ἄφησε τὴν τελευταία του πνοὴ στὸ Μυστρᾶ ὁ ἔσχατος τῶν Ἑλλήνων Φιλοσόφων Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός. Τὴν ἴδια ἡμέρα ἕνας κατάσκοπος τοῦ Δεσπότη τοῦ Μυστρᾶ Δημητρίου ἔφερε στὴ γυναῖκα του, Θεοδώρα Ἀσάνη, ποὺ εἶχε καταγωγὴ ἀπὸ μιὰ ἑλληνοβουλγαρικὴ οἰκογένεια, ἕνα χειρόγραφο. Ἡ Θεοδώρα τὸ διάβασε προσεχτικὰ καὶ εὔκολα κατάλαβε ὅτι τὸ κείμενο αὐτὸ βρισκότανε μακριὰ ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἀπέστειλε ἀμέσως τὸ χειρόγραφο τοῦ Πλήθωνος στόν, σὲ δυσμένεια εὑρισκόμενο τότε, μοναχὸ Γεννάδιο Σχολάριο, ποὺ ἔμελλε νὰ γίνει ὁ πρῶτος Πατριάρχης τῆς τουρκοκρατίας στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἐπειδὴ ὅλα ἔχουν τὴν σημασία τους, πρέπει νὰ ποῦμε ὅτι ὁ σύζυγος τῆς Θεοδώρας Δημήτριος, ὁ τότε Δεσπότης τοῦ Μυστρᾶ, τὸ 1442 εἶχε προσπαθήσει νὰ καταλάβει τὸν θρόνο μὲ τὴν βοήθεια τῶν Τούρκων καὶ εἶχε λεηλατήσει μάλιστα καὶ τὰ προάστια τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἀργότερα ἔδωσε τὴν κόρη τοῦ γυναῖκα στὸν Μωάμεθ τὸν Β’ καὶ πέθανε στὰ 1471. 

Ὁ Σχολάριος μετὰ τὴν πτώση ἔγινε ὡς γνωστόν, Πατριάρχης. Ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα ἔργα ποὺ ἔπραξε σὰν Πατριάρχης ἦταν νὰ παραδώσει στὴν πυρὰ τὸ ἔργο τοῦ Πλήθωνος Γεμιστοῦ. Ὅπως μάλιστα χαρακτηριστικὰ ὁ ἴδιος ἀναφέρει γιὰ τὴν πράξη του αὐτή «(...)διὰ ταῦτα, τοίνυν, καὶ ὅτι οὐ πατρόθεν τοιοῦτος ἥν, ἀλλ’ ἀποστάτης, καὶ ὅτι πάνδεινος ἀγροικία τὸ ἡμέτερον νῦν ἔχει γένος, οὐκ ἀφανισμοῦ μόνον χάριν, ἀλλὰ ποινῆς εἴνεκα μάλιστα, δοθῆναι πυρὶ πεποιήκαμεν τὸ βιβλίον.». Γεννάδιος Πατριάρχης (Περὶ τοῦ βιβλίου τοῦ Γεμιστοῦ). Σχολιάζοντας τὴν πράξη αὐτή του Σχολαρίου, ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς στὸν Δωδεκάλογο τοῦ Γύφτου (λόγος ΣΤ–Γύρω σὲ μιὰ φωτιὰ) γράφει τὸν στίχο: 

«Ἄναβε φωτιές, καλόγερε, 

Κάψε, κάψε, στὰ χαμένα καῖς 

Ἀπ’ τὴ στάχτη τῆς φωτιᾶς σου 

Τῆς Ἰδέας ὁ χρυσαϊτός 

Τὶς φτεροῦγες του τεντώνει πιὸ πλατιές 

Πρὸς τὰ ὕψη, πρὸς τὸ φῶς». 

Ποιός ἦταν ὁ Πλήθων; 

Ποιός ἦταν ὅμως ὁ Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, ποὺ προκάλεσε τόσο μῖσος, ἀλλὰ καὶ τόση ἀγάπη καὶ πίστη στὴν ἐποχή του; Ποιός ἦταν αὐτὸς ὁ φιλόσοφος, ποὺ γέννησε αἰσθήματα ἄφατης ὀργῆς στοὺς δογματικούς, ἀλλὰ εἶχε θερμοὺς συμπαραστάτες του φωτισμένους ἄνδρες τῆς τελευταίας αὐτοκρατορίας τῶν Ἑλλήνων καὶ ἀνάμεσά τους καὶ τὸν ἴδιο τόν Κωνσταντῖνο Παλαιολόγο; Τί ἤθελε νὰ ἐπιτύχει μὲ τὸ μεταρρυθμιστικό του ἔργο; Ὁ Πλήθων, στὸ ἔργο του «Νόμων Συγγραφὴ» ἀπὸ τὸ ὁποῖο σώζονται μόλις... 16 ἀπὸ τὰ 101 κεφάλαια(!) ἤθελε νὰ φτιάξει μιὰ νέα θρησκεία, μιὰ νέα πίστη, μιὰ νέα πολιτεία γιὰ τὸ Ἔθνος τῶν Ἑλλήνων. Ἤθελε νὰ ἐμπνεύσει στοὺς Ἕλληνες τῆς παρηκμασμένης ἐποχῆς του μὲ τὴν λατρεία σὲ μιὰ νέα θρησκευτικὴ πίστη τὸν φανατισμὸ καὶ τὴν θέληση γιὰ ἐπιβίωση. Ἤθελε νὰ γίνει ὁ Μωάμεθ τῶν Ἑλλήνων καὶ ὅπως ἀκριβῶς ὁ Μωάμεθ δημιούργησε σὰν προφήτης μὲ τὸ κήρυγμά του μιὰ αὐτοκρατορία γιὰ τοὺς Ἄραβες, μὲ τὸ ἴδιο ἀκριβῶς πάθος ἤθελε καὶ ὁ Πλήθων νὰ ἐμπνεύσει τοὺς Ἕλληνες τοῦ καιροῦ του. 

Προσωπικότητα ἀντιφατικὴ γιὰ τὴν ὁποία ἔχουν γραφεῖ ὕμνοι, ἀλλὰ καὶ κατάρες, ὑπῆρξε ὁ τελευταῖος φιλόσοφος τοῦ «Ἀρχαίου» Ἑλληνισμοῦ, ποὺ ἔζησε στὸ τελευταῖο κάστρο τῆς Αὐτοκρατορίας μας, στὸ Μυστρᾶ, ὁ Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός. Οἱ θρησκευτικές του ἀντιλήψεις προκάλεσαν ὅπως ἦταν φυσικὸ τὴν ἀντίδραση τῶν κεφαλῶν τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ ἀποδεχθεῖ ἕναν ἀρνητὴ τοῦ δόγματος σὲ μιὰ ἐποχὴ τόσο δογματική. Παρ’ ὅλα αὐτὰ γιὰ τὴν ἠθική του καὶ τὴν ἀρετή του καὶ τὴν εὐρύτητα τοῦ πνεύματός του ἀναφέρονται μὲ ἐπαινετικοὺς χαρακτηρισμοὺς ἀκόμη καὶ οἱ ἐχθροί του. Ὅπως ὁ πρῶτος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τῶν χρόνων τῆς Τουρκοκρατίας, Σχολάριος. 

Σημαντικὴ ἦταν ἡ συμβολή του στὴν ἐπίγνωση τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως τοῦ γένους τῶν Ἑλλήνων, ποὺ σύμφωνα μὲ τοὺς Τσάκωνα καὶ Παπανοῦτσο ὑπῆρξε δημιούργημα τοῦ πνευματικοῦ κινήματος τοῦ Μυστρᾶ. Μέχρι τὸν δέκατο αἰῶνα, ὅπως γνωρίζουμε ἀπὸ τὴν ἱστορία, Ἕλληνες ὀνομαζόντουσαν μόνον οἱ κάτοικοι τῆς περιοχῆς Μάνη τῆς Πελοποννήσου γιατί κρατοῦσαν μέχρι ἐκείνη τὴν ἐποχὴ τὴν ἀρχαία θρησκεία τῶν Ἑλλήνων καὶ δὲν εἶχαν γίνει Χριστιανοί. Ὁ πρῶτος ὅμως, ποὺ εἰσήγαγε τὴν λέξη Ἕλληνες καὶ πάλι στὴν αὐτοκρατορία μας, δὲν ἦταν ὁ Πλήθων, ἀλλὰ ὁ λόγιος (ΚΑΙ ὀρθόδοξος μοναχός...) Νικηφόρος Βλεμμύδης (1197–1272). Τὴν πρότασή του υἱοθέτησε ὁ μαθητὴς τοῦ Αὐτοκράτορας τῆς Νίκαιας Θεόδωρος Β’ Λάσκαρης (1254–1258) καὶ ἔτσι ἡ λέξη Ρωμαῖοι εἶχε ἀντικατασταθεῖ ἀπὸ τὴν λέξη Ἕλληνες ἀπὸ ἐκείνη ἀκόμα τὴν ἐποχή. Παρ’ ὅλα αὐτά, ὑπάρχουν σήμερα κάποιοι «προοδευτικοὶ» διανοούμενοι, πού... φιλότιμα προσπαθοῦν νὰ μᾶς ποῦν πὼς Ἕλληνες δὲν ὑπῆρχαν καὶ δημιουργήθηκαν τὸν 19ο αἰῶνα κάτω ἀπὸ τὴν ἐπίδραση τοῦ γαλλικοῦ διαφωτισμοῦ! 

Ὁ Νόμος τοῦ Λυκούργου καὶ ἡ Πλατωνικὴ Πολιτεία 

Ἂς ἔλθουμε τώρα στὶς πολιτικὲς ἀντιλήψεις του Πλήθωνος, τὶς ὁποῖες μὲ ἄριστο τρόπο περιγράφει ὁ Steven Runciman, στὸ ἀπόσπασμα ποὺ παραθέτουμε μετὰ τὸ τέλος αὐτοῦ τοῦ κειμένου. Ὁ Πλήθων πιστεύει σὲ ἕνα μοναρχικό, ἀριστοκρατικὸ καὶ συγκεντρωτικὸ κράτος. Ὁ ἴδιος ὁ φιλόσοφος στὰ σωζόμενα ἀποσπάσματα τοῦ ἔργου του περιγράφει τὴν πολιτεία ποὺ θέλει νὰ δημιουργήσει ὡς ἑξῆς: «Πολιτείαν δὲ Λακωνικήν... προστιθεμένης δὲ τῆς ἐν τοῖς ἄρχουσι μάλιστα φιλοσοφίας, τοῦ κρατίστου δὴ τούτου τῶν Πλατωνικῶν πολιτευμάτων». 

Ἡ φυλετικὴ καταγωγὴ ἀποτελεῖ ἀπαραίτητη προϋπόθεση ὄχι μόνο γιὰ τὴν ἀνάδειξη τῶν ἀρχόντων, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ γιὰ τὸ προνόμιο νὰ εἶναι κανεὶς στρατιώτης. Ὁ ἄρχοντας πρέπει νὰ ἔχει στὰ χέρια του τὴν ἀπόλυτη ἐξουσία, ὅμως πρέπει νὰ συμβουλεύεται ἕνα σῶμα πολιτῶν, ποὺ θὰ προερχόταν ἀπὸ ὅλες τὶς κοινωνικὲς τάξεις. Μήπως αὐτὸ θυμίζει σὲ κάποιους τὴν συντεχνιακὴ βουλὴ τοῦ φασιστικοῦ καθεστῶτος; Σὲ θέματα δημοσιονομικὰ ἐκφράζει σκληρές, ἐθνικὲς θέσεις καὶ περιορίζει τὴν κυκλοφορία τοῦ νομίσματος κάθε ξένου κράτους μέσα στὴν ἐπικράτεια, ἐνῷ καταργεῖ τὸ ἐλεύθερο ἐμπόριο καὶ θεσμοθετεῖ αὐστηρὸ ἔλεγχο στὶς εἰσαγωγὲς καὶ τὶς ἐξαγωγές. Ἡ ἰδιοκτησία ἀπαγορεύεται καὶ κατὰ τὸ Πλατωνικὸ σύστημα, οἱ πολῖτες τοῦ κράτους χωρίζονται σὲ τρία γένη. Σὲ αὐτοὺς ποὺ θὰ παράγουν τὰ ἀγροτικὰ καὶ κτηνοτροφικὰ προϊόντα καὶ ποὺ πρέπει νὰ κατέχουν τόση γῆ, ὅση μποροῦν νὰ καλλιεργήσουν. Σὲ αὐτοὺς ποὺ «διακονοῦν» (μεταποιητές, μεταπράτες διανομεῖς) καὶ στὸ περίφημον «ΑΡΧΙΚΟΝ», στὸ ὁποῖο συμπεριλαμβάνει τὸν ἡγεμόνα, τοὺς ἄρχοντες, τοὺς φύλακες (στρατιῶτες) καὶ τοὺς δικαστές. Ἀπαγορεύει ἀκόμη αὐστηρὰ σὲ ὅσους ἀνήκουν εἰς τὸ γένος τὸ «ΑΡΧΙΚΟΝ» νὰ ἔχουν τὴν ὁποιαδήποτε οἰκονομικὴ δραστηριότητα. 

Αὐτὲς ἦταν μὲ λίγα λόγια οἱ πολιτικὲς ἀντιλήψεις τοῦ Πλήθωνος Γεμιστοῦ καὶ ἂν κάποιος θελήσει μὲ τὰ δεδομένα τῆς σημερινῆς ἐποχῆς νὰ τὴν χαρακτηρίσει σίγουρα θὰ μποροῦσε νὰ πεῖ ὅτι ἦσαν Φυλετικές, Ἐθνικιστικές, Σοσιαλιστικὲς καὶ Συγκεντρωτικές. Ὁ Πλήθων Γεμιστός, πέρα ἀπὸ νεότερος Ἰουλιανὸς ὅπως τὸν ἀπεκάλεσαν κάποιοι ἐκκλησιαστικοὶ συγγραφεῖς, πέρα ἀπὸ φιλόσοφος, ἦταν καὶ πολιτικός. Οἱ πολιτικές του ὅμως ἀντιλήψεις σίγουρα δὲν θὰ ἄρεσαν σὲ κάποιους ἐλευθεριάζοντες νεοπαγανιστές, ποὺ τὸν θαυμάζουν. Δὲν ἦταν ὑπὲρ τῶν διασκεδάσεων καὶ τῆς ἠθικῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ ἀντίθετα σκληρὸς καὶ αὐταρχικὸς στὴ σκέψη του. 

Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθὲς σᾶς παραθέτουμε τὸ παρακάτω ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο «Μυστρᾶς», σέλ.129, ἑνὸς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων βυζαντινολόγων τοῦ κόσμου, τοῦ Steven Runciman: 

«Οἱ πολιτικὲς ἰδέες του Πλήθωνα βασίζονταν σὲ αὐτὲς τοῦ Πλάτωνα, ἀλλὰ ἐπεδίωκε νὰ εἶναι λειτουργικὲς καὶ σύγχρονες. Ἦταν τρομαγμένος ἀπὸ τὴν ἀνομία τῶν τοπικῶν ἀρχόντων καὶ τὴ καταδυνάστευση τῶν φτωχῶν ποὺ συνήθιζαν. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχει μιὰ ἰσχυρὴ συγκεντρωτικὴ μοναρχία. Ὁ δεσπότης ἔπρεπε νὰ ἔχει πλήρεις ὑπέρτατες ἐξουσίες, ἀλλὰ καὶ νὰ συμβουλεύεται ἕνα συμβούλιο ἀνδρῶν ποὺ θὰ προέρχονταν ἀπὸ ὅλες τὶς κοινωνικὲς τάξεις καὶ θὰ ἐπιλέγονταν γιὰ τὴν εὐθυκρισία τους, τὴ μετριοπάθειά τους καὶ τὴν ἀφοσίωσή τους. Ἔπρεπε νὰ ἔχουν μέτρια εἰσοδήματα. Πέρα ἀπὸ αὐτοὺς ἡ κοινωνία θὰ ἦταν διαιρεμένη σὲ δύο τάξεις. Θὰ ἦσαν οἱ στρατιῶτες ὅλοι ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ φυλή, καθὼς δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχει κανεὶς ἐμπιστοσύνη στοὺς ξένους μισθοφόρους ποὺ ἔπαιρναν καλοὺς μισθοὺς καὶ δὲν πλήρωναν φόρους. Μετὰ θὰ ὑπῆρχαν αὐτοὶ ποὺ πλήρωναν φόρο – οἱ ἔμποροι, οἱ ἀγρότες καὶ οἱ χωρικοί – καὶ αὐτοὶ οἱ φόροι, ὅλοι πληρωμένοι σὲ εἶδος, θὰ συντηροῦσαν τὴ στρατιωτικὴ τάξη. Ἡ κυριότητα κτηματικῆς περιουσίας θὰ ἔπρεπε νὰ καταργηθεῖ. Ὅλα τὰ κτήματα θὰ ἀνῆκαν στὸ Κράτος. Ἀλλὰ ὁ κάθε ἀγρότης καὶ χωρικὸς θὰ εἶχε τὴ δυνατότητα νὰ καλλιεργεῖ τόση ἀκριβῶς γῆ ὅση θὰ μποροῦσε νὰ καλλιεργήσει δουλεύοντας μαζὶ μὲ τὴν οἰκογένειά του, στέλνοντας τὸ ἕνα τρίτο τῆς σοδειᾶς του νὰ πουληθεῖ πρὸς ὄφελος τῆς διοίκησης. Θὰ μποροῦσε νὰ κτίσει ἐκεῖ καὶ νὰ καλλιεργήσει ὅ,τι σιτηρὰ ἤθελε. Εἰδικὰ κίνητρα θὰ δίνονταν σὲ αὐτοὺς ποὺ θὰ καλλιεργοῦσαν χέρσα γῆ. Τὸ νομισματικὸ σύστημα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμορφωθεῖ. Καὶ θὰ ὑπῆρχαν αὐστηροὶ ἔλεγχοι στὶς εἰσαγωγὲς καὶ ἐξαγωγές. Θὰ ἔπρεπε ἐπίσης νὰ γίνουν ποινικὲς μεταρρυθμίσεις. Ὁ ἀκρωτηριασμὸς θὰ ἔπρεπε νὰ καταργηθεῖ, ἀλλὰ ἡ θανατικὴ ποινὴ θὰ ἔπρεπε νὰ διατηρηθεῖ. Καὶ σὲ ἕνα μεταγενέστερο ἔργο ἀπαιτεῖ νὰ καίγεται διὰ πυρᾶς ὁποιοσδήποτε εἶναι ἔνοχος σεξουαλικῆς παρέκκλισης ἢ μοιχείας. Φαίνεται ὅτι παρέβλεψε τὴ δουλεία. Στὸ δεσπότη καὶ τοὺς ὑπουργούς του θὰ ἐπιτρεπόταν ἕνας περιορισμένος ἀριθμὸς εἱλώτων. Ἀποδοκίμασε τὸ μοναχισμὸ καθὼς δὲν συνέβαλε καθόλου στὸ γενικὸ καλό. 

Ὁ Πλήθων ἀντιλήφθηκε ὅτι, σύμφωνα μὲ τὰ ἴδια του τὰ λόγια, «ἡ πολιτικὴ ἀποκατάσταση ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴ συνταγματικὴ μεταρρύθμιση». Ἀλλὰ οἱ μεταρρυθμίσεις ποὺ πρότεινε, καθὼς ἦσαν γεμᾶτες ἀπὸ ἀσάφειες καὶ μερικὲς φορὲς ἀπὸ ἀντιφάσεις, ἦσαν ἐντελῶς ἀνεφάρμοστες. Κανένας κυβερνήτης δὲν θὰ μποροῦσε νὰ τὶς ἐπιβάλει στὴν Πελοπόννησο ἐκείνη τὴν ἐποχή. Πρέπει νὰ θαυμάσουμε τὴν πρωτοτυπία του καὶ τὸ κουράγιο του ἀλλὰ μιὰ ἐθνικιστικὴ σοσιαλιστικὴ δικτατορία σὰν αὐτὴ ποὺ ὁραματιζόταν, θὰ ἦταν δίκαια ἀπεχθὴς στοὺς περισσότερους ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες. Ὁ αὐτοκράτορας καὶ ὁ δεσπότης, ἂν καὶ παρέμειναν ἀφοσιωμένοι στὸ φιλόσοφο φίλο τους, ἔδιναν πολὺ λίγη προσοχὴ στὶς συμβουλές του». 

«Ἀπεχθὴς» πιστεύει πὼς θὰ ἦταν γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἡ «ἐθνικιστικὴ σοσιαλιστικὴ δικτατορία» ποὺ πρότεινε ὁ Πλήθων. Δική του ἄποψη καὶ μάλιστα ἄποψη αὐθαίρετη ἀφοῦ κρίνει μὲ τὰ δεδομένα τοῦ «πολιτικὰ ὀρθοῦ» τῆς ἐποχῆς μᾶς μιὰν ἄλλη ἐποχή. Αὐτὸ πάντως ποὺ γνωρίζουμε ἀπὸ τὴν ἐξέλιξη τῆς ἱστορίας εἶναι ὅτι οἱ Ἕλληνες ποὺ δὲν ἀκολούθησαν τὰ ὅσα συμβούλευε ὁ Πλήθων, πολὺ σύντομα γνώρισαν τὸν ὄλεθρο, τὴν καταστροφὴ καὶ τὴν δουλεία! 

#ΧΡΥΣΗ_ΑΥΓΗ

https://xrisiavgi.com/2026/10/04/07/172945/